Ιατρικά Θέματα

Στη σελίδα αυτή θα βρείτε ενδιαφέροντα θέματα παθολογίας και λοιμώξεων γραμμένα απλά απευθυνόμενα στο ευρύ κοινό.

Ο σκοπός της συγκεκριμένης σελίδας είναι η παροχή γενικών πληροφοριών και όχι η υποκατάσταση ιατρικών οδηγιών.

Πόνος στο λαιμό. Φαρυγγίτιδα στους ενήλικες. Πότε χρειάζονται αντιβιοτικά;

Μαρία Μέλιου,Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Νοέμβριος 2022

Η φαρυγγίτιδα στους ενήλικες οφείλεται στην συντριπτική πλειοψηφία σε ιούς. Όλοι οι αναπνευστικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν φαρυγγίτιδα. Ρινοιοι, αδενοιοί,κορονοιοι,γρίπη, parainfluenza,RSV αλλά και άλλοι όπως ο EBV που προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση, ή ο κυτταρομεγαλοιός, ερπητοιοι. Συνήθως η ιογενής αιτιολογία υποδηλώνεται από τη συνύπαρξη και συμπτωμάτων που δεν εστιάζονται στο φάρυγγα, όπως βήχας, συνάχι, επιπεφυκίτιδα κλπ. Στις ιογενείς λοιμώξεις η αντιβιοτική αγωγή δεν βοηθά και δεν επιταχύνει την ίαση.

Όσον αφορά τις βακτηριακές αιτίες της φαρυγγίτιδας, όπου εκεί συστήνεται αντιβιοτική αγωγή, αυτές περιλαμβάνουν κυρίως το στρεπτόκοκκο της ομάδας Α. Σε αντίθεση όμως με τα παιδιά στους ενήλικες σχετίζεται μόνο με ένα 10% των περιστατικών φαρυγγίτιδας. Εκδηλώνεται συνήθως με οξεία έναρξη και μεγάλη ένταση, συνήθως συνοδεύεται από πυρετό και λεμφαδενοπάθεια ενώ συχνά ακολουθείται από εμφάνιση πυώδους εξιδρώματος στις αμυγδαλές. Και άλλοι στρεπτόκοκκοι μπορούν να προκαλέσουν φαρυγγίτιδα με παρόμοια συμπτώματα.Σπανιότερα μικρόβια που προκαλούν φαρυγγίτιδα είναι το Arcanobacterium haemolyticum, Fusobacterium necrophorum(συχνά ακολουθεί λοίμωξη από άλλη αιτία και προκαλεί εν τω βάθει βλάβες),Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia( συνήθως συνυπάρχει λοίμωξη αναπνευστικου) και ακόμα σπανιότερα Corynobacterium diphtheriae (επικίνδυνη νόσος ευτυχώς προλαμβάνεται από εμβολιασμό (Dtap) Francisella tularensis κλπ

Ακόμα πρέπει να διερευνάται η πιθανότητα σεξουαλικά μεταδιδόμενου νοσήματος  που μπορεί να εκδηλωθεί στο φάρυγγα (Γονόρροια,Σύφιλη, HIV) αναλόγως και με το ιστορικό του ασθενούς.

Σε γενικές γραμμές η απουσία πυρετού, η διάρκεια κάτω από πέντε ημέρες, η απουσία επώδυνης λεμφαδενοπάθειας στον τράχηλο υποδηλώνει συνήθως ιογενή αιτιολογία και απαιτεί μόνο συντηρητικά μέτρα. Σε περίπτωση υποψίας στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας που είναι και το συχνότερο από τα βακτηριακά αίτια μπορεί να γίνει ταχύ τεστ (strep test) για επιβεβαίωση. Συνήθως η απουσία βήχα, η επώδυνη λεμφαδενοπάθεια και ο πυρετός κατευθύνουν την κλινική κρίση προς την βακτηριακή αιτιολογία και συνήθως αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Στον παρακάτω πίνακα αναφέρονται ενδεικτικά οι διαφορές. Φυσικά η κρίση του θεράποντα ιατρού είναι αυτή που κατευθύνει την τελική αγωγή.

Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα(10% στους ενήλικες)Ιογενής φαρυγγίτιδα (το συχνότερο)
(αναλόγως και της αιτιολογίας)
Οξεία έναρξηΒήχας
ΠυρετόςΠυρετός μπορεί να υπάρχει
ΑμυγδαλίτιδαΕπιπεφυκίτιδα
Λεμφαδενοπάθεια στον τράχηλοΒράγχος φωνής
ΕξάνθημαΈλκη στόματος
Ιστορικό έκθεσηςΣυνάχι
Απουσία βήχαΕξάνθημα

Έχετε κάνει όλα τα εμβόλια που χρειάζονται για την ηλικία σας;

πηγη: Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων

Εμβολιασμοί σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα

Εμβολιασμός έναντι του πνευμονιοκόκκου-πότε,ποιος,ποιο εμβόλιο;

Ετοιμάζεστε για ταξίδι στο εξωτερικό; Κάπου εξωτικά; Κάπου ιδιαίτερα; Τώρα που ξεκινάει ο χειμώνας κάπου στο αντίθετο ημισφαίριο; Συμβουλευτήκατε το γιατρό σας;

Μαρία Μέλιου,Παθολόγος Λοιμωξιολόγος Σεπτέμβριος 2022

Τι προετοιμασία πρέπει να κάνω πριν το ταξίδι;Τι πρέπει να έχω μαζί μου στο ταξίδι; Αυτές τις ερωτήσεις θα πρέπει να τις συζητήσετε με το γιατρό σας.

  • Εάν λαμβάνετε κάποια συστηματική αγωγή πάρτε οπωσδήποτε μαζί τα φάρμακα σας καθώς είναι άκρως πιθανό να μην μπορείτε να τα προμηθευτείτε εύκολα στη χώρα προορισμού. Να τα έχετε στις αποσκευές σας στις αρχικές συσκευασίες τους και όχι σε ανώνυμα φυαλίδια ή θήκες χαπιών. Καλό είναι να έχετε μία βεβαίωση από το γιατρό σας για την αγωγή που λαμβάνετε και να την έχετε πάντα μαζί σας. Προσοχή: κάποια από τα φάρμακα σας μπορεί να μην επιτρέπονται στην χώρα που πηγαίνετε-καλό είναι να έχετε επικοινωνήσει με την πρεσβεία της αντίστοιχης χώρας πριν το ταξίδι. Εάν έχετε σοβαρή αλλεργία μην ξεχάσετε να έχετε μαζί την ένεση σας.
  • Προφύλαξη από ελονοσία. Σε κάποιες χώρες είναι απαραίτητη η προφύλαξη από ελονοσία και μπορεί να απαιτείται έναρξη κάποιο διάστημα πριν το ταξίδι. Ενημέρωση σχετικά με την κάθε χώρα μπορείτε να βρείτε εδώ: https://www.cdc.gov/malaria/travelers/country_table/a.html
  • Μιλήστε με το γιατρό σας για το ποια εμβόλια απαιτούνται για το ταξίδι σας. https://wwwnc.cdc.gov/travel
  • Καλό είναι να φτιάξετε ένα φαρμακείο ταξιδιού. Φάρμακα και υλικά που καλό είναι να έχετε μαζί:
  • Αντιισταμινικά
  • Αποσυμφορητικό
  • Φάρμακα για τη ναυτία ταξιδίου
  • Αντιπυρετικά και παυσίπονα
  • Αντιόξινα
  • Κρέμες με κορτιζόνη ή/και αντιβιοτικά για τσιμπήματα
  • Αντισηπτικό για τα χέρια και τραύματα
  • Επιδεσμικό υλικό
  • Θερμόμετρο
  • Εντομοαπωθητικό σπρέι
  • Αντηλιακό
  • Ενυδατικές σταγόνες για τα μάτια
  • Συνεννοηθείτε με το γιατρό σας ανάλογα με τη χώρα προορισμού για την ανάγκη να έχετε μαζί αντιβιοτικό για τη διάρροια των ταξιδιωτών.
  • Αντιδιαρροικά φάρμακα
  • Άλλες προμήθειες ανάλογα με τις ανάγκες σας που δεν πρέπει να ξεχάσετε : προφυλακτικά, παιδικά καθίσματα, κάλυμμα για τα κουνούπια, δισκία απολύμανσης νερού.
  • Μην ξεχνάτε τα χαρτιά σχετικά με την ασφάλιση σας, τους εμβολιασμούς (πχ Yellow vaccination book), τις συνταγές σας.

Αποφύγετε φαγητά από πλανώδιους πωλητές, τρεχούμενο νερό αν δεν σας έχουν επιβεβαιώσει για το ότι είναι πόσιμο. Ο γενικός κανόνας για τα «εξωτικά μέρη» είναι: boil it – peel it – cook it – or forget it! Δηλαδή: βράσε το-ξεφλούδισε το-μαγείρεψε το-αλλιως ξέχασε το!

Λίγα λόγια για τη γρίπη ενόψει του χειμώνα

Μαρία Μέλιου,Παθολόγος Λοιμωξιολόγος Σεπτέμβριος 2022

Η γρίπη είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από μια ομάδα ιών. Προκαλεί ετήσιες επιδημίες με εποχική κυρίως κατανομή που αφορά τους χειμερινούς μήνες(χωρίς να αποκλείεται η νόσηση σε άλλες περιόδους).

Εξαπλώνεται γρήγορα από άτομο σε άτομο μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων. Ένα άτομο που νοσεί μπορεί να είναι μεταδοτικό ακόμα και 48ώρες πριν την έναρξη των συμπτωμάτων και μπορεί να συνεχίσει να μεταδίδει όσο είναι συμπτωματικό. Η περίοδος επώασης (από τη στιγμή που κολλάς ώς τη στιγμή εκδήλωσης ) είναι από 1 ως 4ημέρες.

Πυρετός, ρίγη, μυαλγίες, κόπωση, πονοκέφαλος, ρινική καταρροή, βήχας, πονόλαιμος είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα ενώ σε μικρότερο βαθμό και κυρίως στα παιδιά μπορεί να υπάρχουν εκδηλώσεις από το γαστρεντερικό. Επιπλοκές αποτελούν οι βρογχιολίτιδα και η πνευμονία (είτε από την ίδια τη γρίπη είτε από μικρόβια που επιμολύνουν δευτεροπαθώς ασθενείς με γρίπη), ενώ αναφέρονται και μυοκαρδίτιδα και εγκεφαλίτιδα. Σύνδρομο Guillain barre περιγράφεται επίσης σαν επιπλοκή. Η συλλοίμωξη από γρίπη και κάποιο άλλο αναπνευστικό παθογόνο-ιό ή βακτήριο-αυξάνει την πιθανότητα επιπλοκών.

Η διάγνωση μπορεί να γίνει κλινικά σε περιόδους επιδημίας όμως συχνά δεν μπορεί να διαχωριστεί από λοιμώξεις αναπνευστικού άλλης αιτιολογίας, όπως πχ κορονοιός, με αμιγώς κλινικά κριτήρια. Η διενέργεια PCR ή αντιγονικού τεστ σε ρινοφαρυγγικό δείγμα μπορεί να είναι διαγνωστική.

Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική (ενυδάτωση, ανάπαυση, αντιπυρετικά). Στα παιδιά πρέπει να αποφεύγεται η χρήση ασπιρίνης καθώς μπορεί να προκαλέσει μια σοβαρή επιπλοκή, το σύνδρομο Reye. Η νόσος αποδράμει στην πλειοψηφία των περιπτώσεων χωρίς προβλήματα. Όμως οι ασθενείς άνω των 65ετών,οι ανοσοκατεσταλμένοι, οι έγκυες, οι ασθενείς με χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα κινδυνεύουν από τις επιπλοκές της γρίπης. Ακόμα ανάλογα και το υπόβαθρο του κάθε ασθενούς μπορεί να χρησιμοποιηθούν και αντιικά φάρμακα. Η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα τους είναι εφόσον η χορήγηση ξεκινά εντός 48ώρου από τα συμπτώματα και μπορεί να μειώσει και τη διασπορά του ιού. H οσελταμιβίρη είναι το συχνότερα χρησιμοποιούμενο αντιικό. Χορηγείται από το στόμα δις ημερησίως για πέντε ημέρες. Είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί και ώς προφύλαξη σε ατομα με αυξημένο κίνδυνο για επιπλοκές από τη γρίπη που έχουν εκτεθεί σε ασθενείς με γρίπη. To baloxavir είναι ένα άλλο αντιικό που χορηγείται εφάπαξ, που δεν χρησιμοποιείται όμως σε βαρειές περιπτώσεις ή ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Άλλα αντιικά όπως η ζαναμιβίρη χρησιμοποιούνται σε νοσοκομειακό περιβάλλον.

Το αδρανοποιημένο τετραδύναμο εμβόλιο (που είναι το κυριότερο εμβόλιο επί του παρόντος) μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα άνω των 6μηνών. Ο εμβολιασμός για τη γρίπη μειώνει την θνητότητα από γρίπη κατά 31% και την πιθανότητα ανάγκης νοσηλείας σε ΜΕΘ κατά 26%. Σε κάποιες χώρες συστήνεται καθολικός εμβολιασμός σε όλα τα άτομα άνω των 6μηνών. Το βέβαιο είναι ότι θα πρέπει να εμβολιάζονται οι άνω των 60ετών, οι έγκυες, άτομα με προβλήματα ανοσοκαταστολής, χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα, οι νεφροπαθείς, το υγειονομικό προσωπικό,οι τρόφιμοι ιδρυμάτων και οι φροντιστές ατόμων των ανωτέρω κατηγοριών ή βρεφών κάτω των 6μηνών. Απόλυτη αντένδειξη είναι η σοβαρή αλλεργική αντίδραση στο εμβόλιο ή κάποιο από τα συστατικά του. Σε περίπτωση εμπυρέτου ο εμβολιασμός απλά αναβάλλεται για μερικές ημέρες. Σε κάθε περίπτωση αμφιβολίας θα πρέπει να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

Τι εννοούμε όταν λέμε ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων; Πότε πρέπει να ειδοποιήσετε το γιατρό σας;

Μαρία Μέλιου,Παθολόγος Λοιμωξιολόγος

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων είναι αποτελέσματα της χρήσης των φαρμάκων που δεν είναι επιθυμητά και δεν σχετίζονται συνήθως με το σκοπό χορήγησης. Δεν θα αντιμετωπίσουν όλοι οι ασθενείς ανεπιθύμητες ενέργειες από τα φάρμακα. Αντίθετα, η πλειοψηφία των ασθενών θα λάβει την αγωγή που σύστησε ο γιατρός χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα. Επίσης κάθε ανεπιθύμητη ενέργεια δεν αποτελεί πάντα λόγο διακοπής ενός φαρμάκου.

Οι συνηθέστερες ανεπιθύμητες ενέργειες από τα φάρμακα περιλαμβάνουν συμπτώματα από το γαστρεντερικό, δυσκοιλιότητα, διάρροια, δυσπεψία, ναυτία, εμέτους, ζάλη,κεφαλαλγία, ξηροστομία, εξανθήματα, κόπωση ενώ κάποια φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές υπνου, διαταραχές της libido ή και διαταραχές του συναισθήματος. Σε κάποιες σπάνιες συνήθως περιπτώσεις, κυρίως αλλεργικών αντιδράσεων, μπορεί να είναι σοβαρές και να απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια-σε εμφάνιση συριγμού,δύσπνοιας, πόνου στο στήθος, λιποθυμίας, οιδήματος ή σπασμών θα πρέπει άμεσα να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια.

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται σύντομα μετά τις πρώτες δόσεις φαρμάκου ή αύξησης της δοσολογίας, υπάρχουν όμως και καθυστερημένες αντιδράσεις που εμφανίζονται μετά από χρόνια χορήγηση.

Εάν λαμβάνεται κάποια αγωγή, ειδικά αν ξεκίνησε πρόσφατα, και εμφανίζετε συμπτώματα που μπορεί να αποτελούν αποτέλεσμα των φαρμάκων που λαμβάνετε( εξανθήματα, γαστρεντερικά συμπτώματα, πόνους, ίκτερο, περίεργες σκέψεις κλπ) θα πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας. Αυτός θα κρίνει αν τα συμπτώματα που περιγράφετε μπορεί να οφείλονται στο φάρμακο ή έχουν άλλη αιτιολογία και θα σας συμβουλέψει τι θα κάνετε. Το να διακόψετε απλά το φάρμακο δεν σημαίνει ότι θα σας λύσει το πρόβλημα και μπορεί να είναι και επικίνδυνο. Πρέπει πάντα να συμβουλευτείτε το γιατρό σας.

Πώς μπορείτε να μειώσετε την πιθανότητα να έχετε ανεπιθύμητες ενέργειες;

  • Ενημερώστε το γιατρό σας για όλα τα φάρμακα που παίρνετε, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που μπορεί να παίρνετε χωρίς συνταγή, βιταμίνες, παυσίπονα, βότανα κλπ.
  • Πάρτε τα φάρμακα στη δόση που σας έχει πει ο γιατρός σας και με τον τρόπο που σας έχει πει (με γεμάτο ή άδειο στομάχι κλπ)
  • Μην ανακατεύετε φάρμακα χωρίς να ενημερώσετε το γιατρό σας-οι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων μπορεί να είναι σοβαρές.
  • Ενημερώστε το γιατρό σας εάν εμφανίζετε κάποιο σύμπτωμα. Να θυμάστε ότι κάποιες από τις ανεπιθύμητες ενέργειες παύουν μετά από μερικές μέρες χορήγησης. Συνεννοηθείτε με το γιατρό σας για αλλαγές και τροποποιήσεις της αγωγής σας ή αντιμετώπιση των ανεπιθύμητων ενεργειών εάν το φάρμακο είναι αναντικατάστατο.
  • Ρωτήστε το γιατρό σας για τι μπορεί να περιμένετε με τη λήψη κάποιου φαρμάκου και αν υπάρχει τρόπος να το αποφύγετε.
  • Μην αυτοσχεδιάζετε

Η επιτυχημένη θεραπεία βασίζεται στη συνεργασία του ασθενούς με το γιατρό του.

Χλαμύδια (Chlamydia trachomatis). Ερωτήσεις και Απαντήσεις

Μαρία Μέλιου Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Αύγουστος 2022

 Τι είναι τα χλαμύδια;

Τα χλαμύδια είναι ένα είδος μικροβίου. Τα χλαμύδια μπορούν να προσβάλλουν διάφορα όργανα. Η λοίμωξη από chlamydia trachomatis είναι μια από τις συχνότερες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις.

Πώς μπορεί να κολλήσω χλαμύδια;

Η λοίμωξη από χλαμύδια μεταδίδεται μέσω ανταλλαγής γενετικών εκκρίσεων κατά την σεξουαλική επαφή (στοματική, κολπική, πρωκτική). Δεν απαιτείται εκσπερμάτιση για τη μετάδοση της λοίμωξης.

Δεν μεταδίδεται μέσω φιλιού, χρήσης τουαλέτας κλπ

Μπορεί να μεταδοθεί από μολυσμένη μητέρα στο κύημα.

Το προφυλακτικό προστατεύει από χλαμύδια;

Ναι. Η σωστή χρήση προφυλακτικού προστατεύει από τη λοίμωξη όπως ισχύει για τα περισσότερα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα.

Η διακεκομένη συνουσία δεν αποτελεί τρόπο προστασίας καθώς η λοίμωξη μεταδίδεται

και χωρίς εκσπερμάτιση.

Μπορεί να έχω χλαμύδια και να μην το ξέρω;

Η απάντηση είναι ΝΑΙ. 90%των γυναικών και 70% των ανδρών μπορεί να εμφανίζουν αμελητέα ή και καθόλου συμπτώματα παρά τη λοίμωξη.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται με λήψη ουρηθρικού ή τραχηλικού δείγματος και διενέργεια ειδικής εξέτασης (ΝΑΑΤ)για ανίχνευση χλαμυδίων.

Η απλή καλλιέργεια δεν ανιχνεύει τα χλαμύδια

Πρέπει να εξετάζομαι για χλαμύδια;

ΝΑΙ. Όλοι οι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι πρέπει να εξετάζονται για χλαμύδια ακόμα και απουσία συμπτωμάτων τουλάχιστον ετησίως.

Θεραπεύεται; Ναι. Έχει μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση. Θεραπεύεται με τη χορήγηση αντιβιοτικών (δοξυκυκλίνη ή αζιθρομυκίνη κυρίως). Η θεραπεία των συντρόφων είναι σημαντική για την επιτυχημένη αντιμετώπιση και αποφυγή υποτροπών

Τι συμπτώματα έχει;

  • Κολπικό κνησμό
  • Πόνο στην κοιλιά
  • Πόνο στην ούρηση
  • Αυξημένες κολπικές εκκρίσεις
  • πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
  • οίδημα στο όσχεο
  • Έκκριμα από το πέος
  • Πόνο στους όρχεις

Σε λοίμωξη του φάρυγγα από χλαμύδια (μέσω στοματικής επαφής) μπορεί να εμφανιστεί πόνος στο λαιμό και εικόνα φαρυγγίτιδας.

Σε λοίμωξη των οφθαλμών εμφανίζεται επιπεφυκίτιδα

Έχει επιπλοκές αν μείνει χωρίς θεραπεία;

Ναι. Στις γυναίκες μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη νόσο της πυέλου που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στις σάλπιγγες, μειωμένη γονιμότητα, έκτοπη κύηση. Η προσβολή στη διάρκεια της κύησης μπορεί να προκαλέσει αποβολή ή βλάβες στο κύημα. Στους άνδρες μπορεί να προκαλέσεις επιδιδυμίτιδα,ορχίτιδα, προστατίτιδα.

Σε κάποιες περιπτώσεις εμφανίζεται αρθρίτιδα

Λοιμώξεις Δέρματος: Ερυσίπελας και Κυτταρίτιδα

Μαρία Μέλιου Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Ιούλιος 2022

Κυτταρίτιδα ονομάζεται μια περιοχή διάχυτης λοίμωξης των μαλακών ιστών με ασαφή όρια. Το ερυσίπελας προσομοιάζει με την κυτταρίτιδα όμως συνήθως ορίζεται με σαφές όριο από την υγιή περιοχή. Οι λοιμώξεις δέρματος αυτών των δύο τύπων είναι από τις συχνές αιτίες νοσηλείας και αποτελούν από τα κυριότερα είδη λοιμώξεων του δέρματος.

Παράγοντες κινδύνου αποτελούν μικρές διασπάσεις του δέρματος (μικρές εκδορές, δήγματα,εγκαύματα κλπ), καθώς και καταστάσεις όπως το λεμφοίδημα και η φλεβική ανεπάρκεια. Διαβητικοί, ηλικιωμένοι και ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς είναι πιο επιρρεπείς στην εκδήλωση τέτοιων λοιμώξεων.

Τα μικρόβια που ενέχονται είναι κυρίως μικρόβια του δέρματος, σταφυλόκοκκοι, στρεπτόκοκκοι χωρίς να αποκλείονται άλλα παθογόνα ειδικά μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, τραύματα, δήγματα κλπ. Συχνά δεν είναι δυνατόν να απομονωθεί το μικρόβιο που προκαλεί τη λοίμωξη καθώς δεν υπάρχει παραγωγή πύου ή γενικότερα υλικού προς καλλιέργεια.

Το ερυσίπελας αφορά κυρίως τα πιο επιφανειακά τμήματα του δέρματος και χαρακτηρίζεται από έντονη ερυθρότητα με σαφές όριο από την γύρω υγιή περιοχή. Εξελίσσεται ταχέως και συνήθως συνυπάρχει πόνος, Στην εξέλιξη του μπορεί να εμφανιστούν πομφόλυγες ενώ μετά από δέκα περίπου ημέρες εμφανίζεται απολέπιση. Το ερυσίπελας προκαλείται από στρεπτοκόκκους (κυρίως πυογόνο στρεπτόκοκκο και λιγότερο από στρεπτοκόκκους ομάδας C,G) χωρίς να αποκλείονται και ασυνήθη παθογόνα κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς(πχ campylobacter σε ασθενείς με αγαμμασφαιριναιμία).

Η κυτταρίτιδα αφορά βαθύτερη φλεγμονή. Εμφανίζεται με πόνο, πυρετό, οίδημα και ερύθημα. Το δέρμα παίρνει συχνά τη μορφή φλοιού πορτοκαλιού. Τα όρια της φλεγμονής δεν είναι τόσο σαφή όσο στο ερυσίπελας. Μπορεί στο κέντρο της φλεγμονής να υπάρχει το αρχικό σημείο της λοίμωξης (πχ τραυμα,δήγμα) όπου μπορεί να υπάρχει κ συλλογή πύου. Τα μικρόβια που κυριαρχούν είναι πάλι οι στρεπτόκοκκοι, αλλά και σταφυλόκοκκοι και άλλα παθογόνα.

Στις περιπτώσεις που υπάρχει υλικό για καλλιέργεια(πχ πύον) αυτή καλό είναι να διενεργείται για την ταυτοποίηση του αιτίου. Συχνά όμως αυτό δεν είναι δυνατόν και έτσι η αγωγή είναι εμπειρική.

Υποτροπές συμβαίνουν συνήθως επί εδάφους χρόνιας φλεβικής στάσης(πχ φλεβική ανεπάρκεια κάτω άκρων) και λεμφοιδήματος. Παρόλα αυτά μπορεί να συμβεί και σε άλλες περιπτώσεις. Τα άτομα αυτά πρέπει να αξιολογούνται από λοιμωξιολόγο για την χορήγηση ενδεδειγμένης αγωγής. Στις περιπτώσεις αυτές συνήθως χορηγείται προφυλακτική αντιβιοτική αγωγής (κυρίως πενικιλλίνη ανά δυο ή τρεις εβδομάδες). Ανάλογα την περίπτωση η αγωγή μπορεί να τροποποιηθεί.

Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι συνήθως απαραίτητη. Η νοσηλεία και ενδοφλέβια αγωγή είναι απαραίτητη σε λοιμώξεις του προσώπου, σε ιδιαίτερα εκτεταμένες λοιμώξεις, λοιμώξεις κοντά σε τεχνητά υλικά(πχ τεχνητή άρθρωση) και όταν ο ασθενής παρουσιάζει σημεία «τοξικότητας» όπως ιδιαίτερα υψηλό πυρετό, αιμοδυναμική αστάθεια με υπόταση κλπ.

Σε λοιμώξεις των άκρων συστήνεται ανύψωση του πάσχοντος άκρου. Πενικιλλίνη εξακολουθεί να είναι το αντιβιοτικό εκλογής ακολουθούμενης από κεφαλοσπορίνες. Επι αλλεργιών μπορεί να χορηγηθούν άλλα αντιβιοτικά που στοχεύουν τα συνήθη παθογόνα.

Δήγματα ζώων

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Ιούλιος 2022

Τα δήγματα ζώων και ανθρώπων είναι από τα συνηθέστερα τραύματα που αντιμετωπίζονται στα τμήματα επειγόντων

Πληροφορίες σχετικά με το ζώο που προκάλεσε το δήγμα, η θέση του δήγματος, το είδος του ζώου το βάθος του τραύματος καθορίζουν τη συνολική αντιμετώπιση. Τα δήγματα γάτας πχ,είναι πιθανότερο να μολυνθούν (περί το 50%). Τα δήγματα που προκαλούνται από μικρά παιδιά σπάνια μολύνονται καθώς είναι πιο επιφανειακά σε αντίθεση με δήγμα από ενήλικο.Τα διαμπερή δήγματα επιμολύνονται αρκετά συχνά, όπως και τα δήγματα με μικρό στόμιο εισόδου καθώς καθαρίζονται δυσκολότερα. Οι διαβητικοί, και οι ανοσοκατεσταλμένοι μπορεί να κάνουν συχνότερα λοιμώξεις. Δήγματα κοντά σε τεχνητές αρθρώσεις, σε σημεία με φλεβική ή λεμφική στάση επιμολύνονται συχνότερα. Οι λοιμώξεις από δήγματα συνήθως είναι πολυμικροβιακές και σχετίζονται με τη χλωρίδα του στόματος του ζώου (ή του ανθρώπου). Pasteurella spp, staphylococci,Moraxella, Fusobacterium, Prevotella και Bacteroides ενέχονται συχνά. Σε περίπτωση δήγματος από ασυνήθιστο ζώο (κροκοδειλο, χελωνα,ινγκουάνα κλπ)καλό είναι να ζητείται η γνώμη λοιμωξιολόγου καθώς μπορεί να ενέχονται ασυνήθιστα παθογόνα. Η μετάδοση άλλων μολυσματικών ασθενειών από δήγμα ανθρώπου (πχ HIV) είναι εξαιρετικά σπάνια.

Προφύλαξη για τέτανο και λύσσα

Όλα τα δήγματα ζώων θα πρέπει να θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνα για τη μετάδοση τετάνου. Σε περίπτωση πλήρους αντιτετανικού εμβολιασμού δεν απαιτείται περαιτέρω προφύλαξη. Σε περίπτωση άγνωστου ή ελλιπούς ιστορικού εμβολιασμού χορηγείται αντιτοξίνη και γίνεται έναρξη του εμβολιαστικού σχήματος. Σε περίπτωση πλήρους αρχικού εμβολιασμού αλλά μη χορήγησης αναμνηστικής δόσης αυτή χορηγείται άμεσα. Παρατίθενται οι ελληνικές οδηγίες από το site του ΕΟΔΥ https://eody.gov.gr/disease/tetanos/

Η λύσσα είναι θανατηφόρα ασθένεια.Ο ιός εκκρίνεται στο σάλιο των άρρωστων ζώων και μεταδίδεται κυρίως μέσω του δήγματος (δαγκώματος) λυσσασμένου ζώου, συχνότερα σκύλου ή άλλου σαρκοφάγου ή με επαφή βλεννογόνου ή τραυμάτων με μολυσμένα υγρά ζώου. Η λύσσα μπορεί να προληφθεί με έγκαιρη ιατρική φροντίδα. Στην Ελλάδα δεν έχουμε κρούσματα μετάδοσης λύσσας σε άνθρωπο λόγω ανίχνευσης όμως θετικών ζώων σε κάποιες περιφέρειες ανάλογα το είδος του ζώου και τι συνθήκες μπορεί να απαιτηθεί η χορήγηση προφύλαξης.

Κάθε δήγμα αξιολογείται με βάση τον επίσημο αλγόριθμο του ΕΟΔΥ (https://eody.gov.gr/disease/lyssa/) και κρίνεται η ανάγκη ή μη χορήγησης αντιλυσσικού ορού και εμβολίου. Τα κριτήρια αξιολόγησης περιλαμβάνουν:

  • την επικινδυνότητα της Περιφερειακής Ενότητας
  • το βάθος του τραύματος
  • την κατηγορία του ζώου: άγριο ζώο, σκύλος, γάτα, κατοικίδιο κουνάβι κλπ
  • την εικόνα του ζώου κατά το συμβάν: ισχυρή ή μη ισχυρή υποψία για λύσσα
  • τη δυνατότητα άμεσης κτηνιατρικής γνωμάτευσης & 15μερης παρακολούθησης του ζώου ή η δυνατότητα εργαστηριακής εξέτασης

Αντιμετώπιση

  • Καλή έκπλυση όλων των δηγμάτων με άφθονο νερό, σαπούνι, αντισηπτικό διάλυμα, ιωδιούχο ποβιδόνη
  • Αφαίρεση νεκρών ιστών εάν υπάρχουν
  • Σε βαθειά τραύματα μπορεί να απαιτείται απεικονιστικός έλεγχος
  • Αποφυγή συρραφής (στις περισσότερες περιπτώσεις)
  • Αντιβιοτική προφυλακτική αγωγή κυρίως σε:δήγματα γάτας, σε δήγματα που απαιτούν σύγκλειση, σε δήγματα στα άκρα, το πρόσωπο , τα γεννητικά όργανα, ή περιοχές με τεχνητές αρθρώσεις ή άλλα ξένα σώματα, περιοχές με κακή φλεβική ή λεμφική αποχέτευση,ιδιαίτερα βαθειά τραύματα, διαβητικούς ή ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς
  • Η προφυλακτική αγωγή δεν πρέπει να ξεπερνά τις 5 ημέρες. Συνήθως χρησιμοποιείται αμοξυκιλλίνη κλαβουλανικό(εναλλακτικά δοξυκυκλίνη-κλινδαμυκίνη, κινολόνες κλπ)

Όλα τα δήγματα πρέπει να παρακολουθούνται για σημεία λοίμωξης-οίδημα, ευρθρότητα, πύον, εμπύρετο κλπ. Σημεία λοίμωξης μετά το 48ώρο προφυλακτικής αγωγής μπορεί να αποτελούν ακόμα και λόγο νοσηλείας Καλό είναι όλα τα δήγματα ζώων να εκτιμώνται από ιατρό

Πυώδης παρωτίτιδα

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Ιούλιος 2022

Η κλασική νόσος της παρωτίτιδας, οι γνωστές «μαγουλάδες», που προλαμβάνεται με το εμβόλιο MMR, είναι ιογενής(ιός της παρωτίτιδας) και αφορά κυρίως μικρά παιδιά και είναι συνήθως αμφοτερόπλευρη και με γενικά συμπτώματα πριν την εκδήλωση της και δεν πρέπει να συγχέεται με την πυώδη παρωτίτιδα

Οι αδένες της παρωτίδας βρίσκονται στα πλάγια του προσώπου, πλησίον του ακουστικού καναλιού, πάνω από τη γωνία της γνάθου. Περιλαμβάνει και μεγάλο αριθμό λεμφαδένων που παροχετεύουν τα υψηλότερα τμήματα του προσώπου και της περιωτικής περιοχής. Ο πόρος της παρωτίδας παροχετεύεται εντός του στόματος στο επίπεδο απέναντι από τους τραπεζίτες της άνω γνάθου. Σε περίπτωση που το στόμιο ή ο πόρος αποφραχθεί λόγω αφυδάτωσης, λίθων ή νεοπλασίας αναπτύσσεται ευκολότερα φλεγμονή και πυώδης( βακτηριακή ) παρωτίτιδα.. Η οξεία λοίμωξη της παρωτίδας προκαλείται από διάφορα βακτήρια και ιούς. Η πυώδης παρωτίτιδα προκαλείται συνηθέστερα από σταφυλοκόκκους (κυρίως χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο) ή και από πολυμικροβιακές λοιμώξεις (μικτή αερόβια και αναερόβια). Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς μπορεί να συνυπάρχουν ψευδομονάδες και εντεροβακτηριακά. Σπανιότερα αίτια αποτελούν ο πνευμονιόκοκκος, οι πυογόνοι στρεπτόκοκκοι, οι ακτινομύκητες κλπ. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι πιο επιρρεπείς στην εκδήλωση παρωτίτιδας ενώ η αφυδάτωση και η κακή στοματική υγιεινή αποτελούν επιπλέον παράγοντες κινδύνου. Η ύπαρξη σιελόλιθων ή νεοπλασίας της στοματικής κοιλότητας μπορεί να αποτελέσουν επίσης παράγοντες κινδύνου. Παθήσεις που μειώνουν την έκκριση σιέλου (πχ σύνδρομο Sjögren) ή φάρμακα προδιαθέτουν επίσης. Η πυώδης παρωτίτιδα εκδηλώνεται με οξεία ετερόπλευρη διόγκωση στην περιοχή της παρωτίδας (μπροστά από το αυτί,πανω από τη γωνία της κάτω γνάθου). Το οίδημα συνήθως είναι σκληρό, ερυθρό και επώδυνο. Μπορεί να συνυπάρχει δυσφαγία, πυρετός και συστηματικά συμπτώματα. Μπορεί να φαίνεται εκροή πύου εντός του στόματος από το στόμιο του πόρου του αδένα.

Η διάγνωση τίθεται κυρίως κλινικά. Εάν υπάρχει εκροή πύου είναι χρήσιμη η καλλιέργεια. Σε υποψία αποστήματος μπορεί να απαιτηθεί αξονική τομογραφία. Το υπερηχογράφημα μπορεί να διαγνώσει τους διογκωμένους λεμφαδένες και τον φλεγμονώδη αδένα καθώς και να εντοπίσει σιελόλιθους μεγαλύτερους από 2χιλιοστά. Σε υποτροπιάζουσες περιπτώσεις ή όταν υπάρχει υποψία νεοεξεργασίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μαγνητική τομογραφία και μαγνητική σιελογραφία.

Αντιμετώπιση

Εάν υπάρχει υποψία σταφυλοκοκκικής λοίμωξης με ανθεκτικό σταφυλόκοκκο (πχ τρόφιμοι ιδρυμάτων) ή ενδονοσοκομειακή λοίμωξη ή ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς τότε η αγωγή συνήθως είναι ενδοφλέβια και περιλαμβάνει αντισταφυλοκοκκικά φάρμακα σε συνδυασμό με αντιβιοτικά έναντι ψευδομονάδων.

Σε ανεπίπλεκτες περιπτώσεις η αγωγή διαρκεί 10-14ημέρες ενώ σε περίπτωση επιπλοκών μπορεί να απαιτηθεί μεγαλύτερη διάρκεια. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει ενυδάτωση και αντιβιοτική αγωγή. Σε έντονη συμπτωματολογία και εκτεταμένη φλεγμονή μπορεί να απαιτείται νοσηλεία και ενδοφλέβια αγωγή ή παροχέτευση σε περίπτωση αποστήματος. Τα αντιβιοτικά που επιλέγονται είναι συνήθως εμπειρικά και περιλαμβάνουν αμοξυκιλλίνη κλαβουλανικό (ή αμπικιλλίνη σουλμπακτάμη σε ενδοφλέβια χορήγηση), κεφαλοσπιρίνη δεύτερης γενιάς μαζί με μετρονιδαζόλη ή εναλλακτικά κινολόνη (με ή χωρίς μετρονιδαζόλη ανάλογα ποιο φάρμακο θα επιλεγεί).

Οξυουρίαση

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Ιούλιος 2022

Οι οξύουροι είναι μικροί σκώληκες που μολύνουν και διαβιούν στο ανθρώπινο έντερο. Είναι η συχνότερη λοίμωξη από σκώληκες και μολύνει συχνά μικρά παιδιά.

Η μόλυνση γίνεται μέσω της κατάποσης μολυσμένης τροφής και νερού ή από μολυσμένα δάχτυλα. Τα καταποθέντα έμβρυα εκκολάπτονται στο στόμαχο και εξελίσσονται σε ενήλικες σκώληκες, αρσενικούς και θηλυκούς.  Εν συνεχεία μεταναστεύουν στο έντερο και κατοικούν κυρίως στο τυφλό και τη σκωληκοεισή. Οι θηλυκοί μεταναστεύουν στο ορθό και εν συνεχεία εξέρχονται από τον πρωκτό, κυρίως τη νύχτα για να εναποθέσουν τα αυγά τους πέριξ του πρωκτού. Αυτή η μετανάστευση είναι που προκαλεί και τον έντονο κνησμό. Σπανίως οι θηλυκοί σκώληκες μπορούν να μεταναστεύσουν στο γεννητικό σύστημα των θήλεων ασθενών λόγω εγγύτητας της εισόδου του κόλπου με τον πρωκτό. Αυγά αλλά και ενήλικες σκώληκες αποβάλλονται με τα κόπρανα. Τα δάχτυλα επιμολύνονται κατά το ξύσιμο ενώ μπορεί να επιμολυνθούν και ενδύματα και κλινοσκεπάσματα. Οι λοιμώξεις εντός του οικείου περιβάλλοντος είναι συχνές.

Ο κνησμός γύρω από τον πρωκτό είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα. Η αναγνώριση σκωλήκων στα κόπρανα είναι συχνά αυτή που οδηγεί τους ασθενείς στο γιατρό. Σε μεγάλο φορτίο λοίμωξης μπορεί να υπάρχει κοιλιακό άλγος, ναυτία και έμετοι.

Η υποψία της λοίμωξης τίθεται συχνά από το ιστορικό. Οριστική διάγνωση απαιτεί ανεύρεση ωων, προνυμφών ή ενήλικων σκωλήκων στα κόπρανα. Πρέπει να γίνεται παρασιτολογική εξέταση σε τουλάχιστον τρία δείγματα καθώς η αποβολή των σκωλήκων δεν είναι σταθερή. Ακόμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί το τεστ της ταινίας, όπου κολλητική ταινία τοποθετείται το βράδυ πριν τον ύπνο στον πρωκτό και αφαιρείται το πρωί και στέλνεται για εξέταση.

Η αντιμετώπιση έγκειται στη χορήγηση αντιπαρασιτικών φαρμάκων και την αποφυγή επαναμολύνσεων. Η μεβενδαζόλη χρησιμοποιείται κυρίως σε εφάπαξ δόση και επανάληψη μετά την πάροδο δύο εβδομάδων. Εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλβενδαζόλη ή παμοική πυραντελη.

Η αποφυγή ξυσίματος του πρωκτού,το κόψιμο των νυχιών, οι σωστές πρακτικές υγιεινής, το πλύσιμο των ενδυμάτων και των κλινοσκεπασμάτων και η άμεση θεραπεία είναι σημαντικές για την αποφυγή διασποράς της νόσου.

Ερπητική ουλοστοματίτιδα

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Ιούνιος 2022

Η ερπητική ουλοστοματίτιδα (που μπορεί να επεκτείνεται και βαθύτερα, πχ φάρυγγα) αποτελεί συνήθως πρώτη εκδήλωση της λοίμωξης από απλό έρπητα (HSV1 και 2). Αφορά δηλαδή κυρίως άτομα που δεν είχαν κολλήσει έρπη στο παρελθόν γι αυτό και η μεγαλύτερη συχνότητα αφορά παιδιά και μάλιστα κάτω των 5 ετών. Η μετάδοση μπορεί να γίνει τόσο από συμπτωματικά όσο και από ασυμπτωματικά άτομα.

Εάν η πρωτολοίμωξη γίνει στην ενήλικη ζωή εκδηλώνεται σαν σοβαρή φαρυγγίτιδα. Συνήθως εκτίθεται ο βλεννογόνος του στόματος ή η περιστοματική περιοχή, περίπου 10-14 ημέρες πριν την εκδήλωση. Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ιδιαίτερα θορυβώδεις και υπάρχει το ενδεχόμενο να περάσουν και απαρατήρητες από τους ασθενείς σε μεγάλο βαθμό.

Εφόσον υπάρχουν συμπτώματα αυτά μπορούν να είναι έντονα και ενοχλητικά. Εμφανίζονται περιοχές με οίδημα, ερύθημα, επώδυνες με πιθανά μικροαιμορραγίες που εξελίσσονται με τη μορφή φυσαλλίδων που εν συνεχεία ελκωποιούνται. Μπορεί να συνυπάρχει φαρυγγίτιδα, πυρετός, σιελόρροια, κακουχία και λεμφαδενοπάθεια. Οι βλάβες μπορεί να επεκτείνονται στα χείλη και σε όλο το στοματοφάρυγγα και τα ούλα. Οι εκδηλώσεις συνήθως υποχωρούν ( σε ασθενείς χωρίς ανοσοκαταστολή) σε 7-10 ημέρες. Ακολούθως ο ιός μεταναστεύει μέσω των νεύρων στα γάγγλια (κυρίως τα γάγγλια του τριδύμου) όπου παραμένει σε λανθάνουσα μορφή. Υποτροπές άλλοτε άλλης έντασης και έκτασης συμβαίνουν σε τουλάχιστον 40% των ασθενών. Συνήθως προηγείται κάποια ασθένεια, έντονη κόπωση, έμμηνος ρύση ή έκθεση σε ακτίνες UV. Οι υποτροπές συνήθως είναι μικρότερης βαρύτητας. Συνήθως εκδηλώνεται με το γνωστό επιχείλιο έρπητα με τις βλάβες να ελκωποιούνται σε 3περίπου ημέρες ενώ σπανιότερα εκδηλώνονται με στοματικά έλκη. Επιπλοκές μπορεί να προκύψουν από επέκταση της λοίμωξης σε άλλα μέρη (οφθαλμούς, κεντρικό νευρικό σύστημα, οισοφάγος κλπ)

Η διάγνωση είναι συχνά κλινική, εάν όμως είναι απαραίτητο μπορεί να γίνει έλεγχος με PCR από τις βλάβες. Ο έλεγχος με αντισώματα δεν έχει ιδιαίτερο νόημα στη διάγνωση κατά την εκδήλωση της νόσου(παρα μόνο εκ των υστέρων).

Δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία με την έννοια της απόλυτης ίασης. Η θεραπεία στοχεύει στη μικρότερη διάρκεια συμπτωμάτων, στη μείωση του πόνου και στην πρόληψη των υποτροπών όταν είναι δυνατόν. Αντιβιοτικά χορηγούνται μόνο σε επιλοιμώξεις των βλαβών από μικρόβια αλλιώς δεν έχουν καμία θέση. Τα φάρμακα που χορηγούνται είναι αντιικά και κυρίως ακυκλοβίρη,βαλακυκλοβίρη και φαμσικλοβίρη. Στην ουλοστοματίτιδα η θεραπεία πρέπει να είναι συστηματική και όχι τοπική. Η τοπική θεραπεία έχει θέση στις υποτροπές μικρής έκτασης. Αντιπυρετικά, αναλγητικά και διαλύματα για ανακούφιση του πόνου στο στόμα είναι συνήθως χρήσιμα.

Οι υποτροπιάζουσες περιπτώσεις εφόσον είναι μικρής έκτασης μπορεί να αντιμετωπίζονται με τοπική θεραπεία με κρέμες αντιικών. Σοβαρές υποτροπές, κυρίως σε άτομα με ανοσοκαταστολή απαιτούν συστηματική θεραπεία. Η έγκαιρη έναρξη από την εμφάνιση των πρόδρομων συμπτωμάτων είναι καίριας σημασίας για την ταχύτερη βελτίωση των συμπτωμάτων. Εάν οι υποτροπές είναι ιδιαίτερα συχνές αυτά τα άτομα μπορεί να επωφεληθούν από μακροχρόνια καταστολή μετά από εκτίμηση από ειδικό. Η προφύλαξη από την UV ακτινοβολία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των υποτροπών. Σε περίπτωση χειρουργείου που περιλαμβάνει τα νεύρα της περιοχής ίσως είναι χρήσιμη η αντιική προφύλαξη καθώς είναι συχνές οι υποτροπές σε τέτοια χειρουργεία.

Ψώρα

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Ιούνιος 2022

Η ψώρα αποτελεί μια παρασίτωση του δέρματος από το άκαρι της ψώρας (Sarcoptes scabiei). Είναι εξαιρετικά συνήθης και μπορεί να προσβάλει τον οποιονδήποτε. Τα ακάρεα της ψώρας προσβάλλουν τον άνθρωπο και τα θηλυκά εισχωρούν στην επιδερμίδα χρησιμοποιώντας πρωτεολυτικά ένζυμα τα οποία παράγουν και έχουν κερατολυτική δράση. Εκεί γεννούν περί τα τρία αυγά ημερησίως μέχρι τον θάνατο τους μετά από 4-6 εβδομάδες. Εκεί τα ωά εκκολάπτονται σε 3-4ημέρες και παραμένουν  στα τούνελ που έχουν δημιουργήσει μέχρι την «ενηλικίωση» τους. Στο περιβάλλον επιβιώνουν ως και 36ώρες (εξαρτάται βέβαια από τις συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας)

Η μετάδοση γίνεται από άμεση και παρατεταμένη επαφή δέρματος με δέρμα. Είναι απίθανη η μετάδοση με απλή κοινωνική επαφή, χειραψία κλπ. Συνήθως η μετάδοση αφορά συγκατοίκους και σεξουαλικούς συντρόφους. Μετάδοση μπορεί να γίνει και από κοινή χρήση ενδυμάτων, σεντονιών κλπ ειδικά στις πιο βαριές περιπτώσεις που το παρασιτικό φορτίο είναι μεγαλύτερο. Η νόσος δεν μεταδίδεται από τα ζώα καθώς η ψώρα των ζώων προκαλείται από διαφορετικό είδος που δεν δύναται να αναπαραχθεί στους ανθρώπους. Η επαφή με την ψώρα των ζώων μπορεί να προκαλέσει μόνο περιορισμένη τοπική αντίδραση.

Η τυπική ψώρα εκδηλώνεται με εντονότατο κνησμό ο οποίος συνήθως επιδεινώνεται τη νύχτα. Εκδηλώνεται συνήθως 3-6εβδομάδες μετά τη λοίμωξη. Σε περίπτωση προηγούμενης παρασίτωσης ο κνησμός μπορεί να εμφανιστεί πολύ νωρίτερα. Δερματικές βλάβες μπορεί να είναι ορατές με τη μορφή ερυθηματώδων βλατίδων, μικρών φυσαλίδων ή να υπάρχουν ορατά «τούνελ» με τη μορφή λεπτών γκριζωπών, ερυθρών ή καφέ γραμμών. Οι βλάβες εντοπίζονται στα πλάγια των δακτύλων. Στους καρπούς, στους αγκώνες, στις μασχάλες, πέριξ των θηλών των μαστών,στον ομφαλό,στη μέση, στο όσχεο, στα γόνατα, στους γλουτούς και στα πόδια. Η πλάτη και η κεφαλή συνήθως δε συμμετέχει. Συνήθως στα παιδιά οι βλάβες είναι πιο έντονες. 

Η οζώδης ψώρα αφορά αντίδραση υπερευαισθησίας και εμφανίζεται με έντονο, επίμονο, ερυθηματώδες κνησμώδες εξάνθημα με την μορφή «όζων» 5-6χιλιοστών κυρίως στα γεννητικά όργανα τους γλουτούς και τις μασχάλες. Η «νορβηγική» ψώρα εμφανίζεται συνήθως σε έδαφος ανοσοκαταστολής ή σε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με ιστορικό χρόνιας τοπικής χρήσης κορτικοειδών και συνήθως συνοδεύεται από υψηλό παρασιτικό φορτίο. Οι δερματικές βλάβες είναι εξαιρετικά εκτεταμένες και παίρνουν θηλωματώδη μορφή με σκληρή σύσταση και άσχημη οσμή.

Επιπλοκές της ψώρας αφορούν συνήθως επιλοιμώξεις με σταφυλοκκόκκους, στρεπτοκόκκους κλπ.

Η διάγνωση γίνεται με το ιστορικό και την κλινική εξέταση, την τυπική κατανομή των δερματικών βλαβών και την διενέργεια δερματοσκόπησης. Ξέσματα δέρματος από σημεία βλαβών μπορούν να εξεταστούν στο μικροσκόπιο για παρουσία ακάρεων.

Η θεραπεία αφορά χρήση διαλύματος βενζοικού βενζυλίου, ή permethrin για αρκετές μέρες και απαιτεί επανάληψη. Οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτήσουν την συστηματική χορήγηση αντιπαρασιτικών όπως η ιβερμεκτίνη. Για τον κνησμό συνήθως χρησιμοποιούνται αντιισταμινικά. Τα ενδύματα,σεντόνια, πετσέτες κλπ που χρησιμοποιήθηκαν τις τελευταίες πέντε ημέρες πριν την έναρξη θεραπείας θα πρέπει να πλυθούν με ζεστό νερό και να στεγνωθούν ιδανικά σε στεγνωτήριο. Ο,τιδήποτε δεν δύναται να πλυθεί θα πρέπει να κλείνεται σε νάυλον σακούλα για τουλάχιστον 3ημέρες.

Οι ιατρικές οδηγίες θα πρέπει να ακολουθηθούν κατά γράμμα για αποφυγή αποτυχίας της θεραπείας.

Ευλογιά

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Πολύς λόγος γίνεται για την ευλογιά των πιθήκων, νόσο της οποίας τα κρούσματα φαίνεται να παρουσιάζουν αύξηση. Η ευλογιά δεν είναι μια νόσος άγνωστη στους ανθρώπους,με τη νόσο να περιγράφεται από τον !ο μ.Χ. αιώνα, όμως θεωρείται εξαληφθείσα από το 1979 και γενικά για το λόγο αυτό οι μαζικές καμπάνιες εμβολιασμούς εξασθένισαν μετά το 1985.

Τι γνωρίζετε όμως για την παλιά αυτή ασθένεια που έρχεται να μας απασχολήσει και πάλι;

Η ευλογιά (smallpox) προκαλείται από δυο υπότυπους του ιού variola, τον variola major και variola minor. Πρόκειται για μέλος του γένους orthopoxvirus(ορθοευλογιοιοι) της οικογένειας Poxviridae. Οι ίδιοι ιοί προκαλούν σε άλλα είδη αντίστοιχες νόσους (monkeypox-ευλογιά των πιθήκων,cowpox-δαμαλιτιδα κα).

Η λοίμωξη μεταδίδεται από άμεση επαφή με πάσχοντα από τη στιγμή που αυτός έχει εμφανίσει το κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα(που ακολούθως θα μετατραπεί σε φυσαλλίδες κλπ) και μετά. Μεταδίδεται με τις εκκρίσεις του αναπνευστικού ή από επιμολυσμένα ενδύματα κλπ. Ο ασθενής συνήθως εμφανίζει τα πρώτα συμπτώματα περί τις δύο εβδομάδες μετά την έκθεση με πυρετό, κακουχία, εμέτους, κεφαλαλγία, ραχιαλγία,και κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα αρχικά στο πρόσωπο και τα άκρα και μετά με επέκταση στον κορμό(κεντρομόλος επέκταση). Αυτή η πορεία του εξανθήματος είναι διαφορετική από την ανεμοβλογιά που ξεκινάει από το κεφάλι και τον κορμό και επεκτείνεται εν συνεχεία στα άκρα (φυγόκεντρα). Το εξάνθημα περιλαμβάνει και τις παλάμες και τα πέλματα. Το εξάνθημα εν συνεχεία εξελίσσεται σε φυσσαλλίδες, φλύκταινες και τελικά εφελκιδοποιείται. Στο στοματικό βλεννογόνο μπορεί να δημιουργηθούν έλκη. Όλα τα εξανθήματα εμφανίζονται σε 1-2ημέρες και εξελίσσονται ταυτόχρονα στα διάφορα στάδια.. Τα βαρύτερα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως την δεύτερη εβδομάδα της νόσου με προσβολή πολλών συστημάτων του οργανισμού και θνητότητα ως και 30%.Η νόσος ώς επιπλοκές περιλαμβάνει την προσβολή των οφθαλμών,οστεομυελίτιδα, αρθρίτιδα. Ορχίοτιδα και εγκεφαλίτιδα. Σε ένα ποσοστό περι το 5-10% έχει άτυπες εκδηλώσεις λαμβάνοντας είτε την «αιμορραγική» είτε την «κακοήθη» μορφή. Στην «αιμορραγική» η οποία είναι και ιδιαίτερα θανατηφόρα εκδηλώνεται συνήθως με εντονότατη κεφαλαλγία και γενικευμένους πόνους, μια μορφή έντονης συστηματικής φλεγμονής και οι ασθενείς καταλήγουν πριν την εκδήλωση του τυπικού εξανθήματος. Αρχικά εμφανίζουν ερύθημα το οποίο μετατρέπεται σε πετέχειες και αιμορραγίες στο δέρμα και τους βλεννογόνους. Η «κακοήθης» μορφή η οποία είναι επίσης θανατηφόρα συχνά, ξεκινά με παρόμοιο τρόπο με πολύ αργή εξέλιξη του εξανθήματος. Οι εμβολιασμένοι μπορεί να έχουν άτυπη πορεία με ήπια νόσο και απουσία εξανθήματος. Η διαφοροποίηση της ευλογιάς από την ευλογιά των πιθήκων που μπορεί να προσβάλει τους ανθρώπους είναι η διόγκωση των λεμφαδένων στην τελευταία. Η διάγνωση γίνεται με PCR. Οι ασθενείς πρέπει να νοσηλεύονται σε θαλάμους αρνητικής πίεσης με μέτρα ασφαλείας τόσο κατά τη νοσηλεία όσο και κατά τη μεταφορά των δειγμάτων προς αποφυγή διασποράς.

Αν αναλογιστούμε ότι ιστορικά τα μόνα μέτρα που λαμβάνονταν ήταν υποστηρικτικά και η νόσος σταδιακά εξαλείφθηκε με καθολικό εμβολιασμό, δεν υπήρξε ανάγκη για αναζήτηση θεραπείας. Βέβαια κάποια αντιικά όπως το cidofovir φανηκε να έχουν In vitro δραστικότητα, ενώ μελετώνται και άλλα. Στις ΗΠΑ ως πρώτης γραμμής χρησιμοποιείται το tecovirimat που εμποδίζει την ωρίμανση των ιών και απελευθέρωση ιικών σωματιδίων. Άλλο φάρμακο αδειοδοτημένο είναι το brincidofovir που μπορεί να δοθεί από του στόματος. Και τα δύο φάρμακα αδειοδοτήθηκαν με βάση μελετών σε ζωικά μοντέλα.

Το εμβόλιο εφευρέθηκε όταν το 1796 ο Edward Jenner εσκεμμένα μόλυνε τον εαυτό του με τον ιό της ευλογιάς της αγελάδας και απέδειξε ότι προστατευόταν από λοίμωξη από τον ιό της ευλογιάς. Φυσικά σταδιακά το εμβόλιο εξελίχθηκε. Πλέον δεν γίνεται γενικευμένος εμβολιασμός για ευλογιά όμως σε συγκεκριμένες κατηγορίες ατόμων θεωρείται σημαντικός ( υγειονομικοί που αντιμετωπίζουν ασθενείς με ευλογιά,στρατιώτες σε περιοχές με ευλογιά κλπ). Σε περίπτωση έκθεσης σε επιβεβαιωμένο κρούσμα ευλογιάς συνίσταται άμεσος εμβολιασμός. Υπάρχουν δύο τύποι εμβολίου. Το «κλασσικό» εμβόλιο περιέχει ζώντα εξασθενημένο ιό και για το λόγο αυτό δεν συνιστάται σε βαρειά ανοσοκατεσταλμένους και σε εγκύους. Με αυτό ενοφθαλμίζεται στο δέρμα μια ποσότητα του εμβολίου. Εν συνεχεία δημιουργείται μια δερματική βλάβη που καταλείπει ουλή. Ανεπιθύμητες ενέργειες του εμβολίου περιλαμβάνουν αλλεργικές αντιδράσεις, εκδήλωση δαμαλίτιδας,επιμόλυνση του σημείου και σπανιότερα περιστατικά εγκεφαλίτιδας και μυοπερικαρδίτιδας. Σε περίπτωση αντιδράσεων από το εμβόλιο χορηγείται ανοσοσφαιρίνη κατά της δαμαλίτιδας. Ο δεύτερος τύπος περιέχει μια τροποποιημένη μορφή του ιού της δαμαλίτιδας που ονομάζεται «ιός δαμαλίτιδας τύπου Ankara», ο οποίος δεν είναι νοσογόνος για τον άνθρωπο και δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί στα ανθρώπινα κύτταρα. Στο συγκεκριμένο οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αναμένονται είναι πόνος και ευρθρότητα στο σημείο, κεφαλαλγία, ναυτία ή αλλεργική αντίδραση. Μπορεί να χορηγηθεί και σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.

Έρπης γεννητικών οργάνων

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Ο έρπης των γεννητικών οργάνων είναι ένα συχνό σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα με παγκόσμια κατανομή. Η πλειοψηφία των περιπτώσεων οφείλεται στον HSV-2 και λιγότερο στον HSV-1. Η ειδική αντιική αγωγή προσφέρεται για την μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων ίδια στην πρωτολοίμωξη η οποία αν μείνει χωρίς θεραπεία συνοδεύεται από σημαντική νοσηρότητα. Είναι μια νόσος που υποτροπιάζει.Η μετάδοση γίνεται γρήγορα μεταξύ σεξουαλικών συντρόφων και δεν χρειάζεται να υπάρχουν ενεργείς βλάβες για να γίνει η μετάδοση.

Ο χρόνος επώασης φτάνει ως και τις δύο εβδομάδες. Εκδηλώνεται με έλκη στα γεννητικά όργανα, συνήθως επώδυνα, δυσουρία, πυρετό και διόγκωση των λεμφαδένων στις βουβωνικές περιοχές. Οι δερματικές βλάβες είναι φυσαλλίδες 2-4χιλιοστών με ερύθρότητα στη βάση, διαβρώσεις και έλκη. Τα συμπτώματα της πρωτολοίμωξης είναι συνήθως εντονότερα στις γυναίκες. Οι αναζωπυρώσεις εμφανίζονται με αντίστοιχα συμπτώματα συνήθως μικρότερης έκτασης.  Η λήψη θεραπείας δυστυχώς δεν μειώνει τη συχνότητα των υποτροπών. Ο έρπης των γεννητικών οργάνων μπορεί να επηρεάσει και το νευρικό σύστημα προκαλώντας μηνιγγίτιδα ή νευρίτιδα του ισχιακού νεύρου ή και μυελίτιδα. Ακόμα μπορεί να προκαλέσει ουρηθρίτιδα και πρωκτίτιδα. Ακόμα ως επιπλοκές περιγράφονται ηπατίτιδα, πνευμονίτιδα και γενικευμένη λοίμωξη.

Η διάγνωση είναι κατά κύριο λόγο κλινική. Επιβεβαίωση μπορεί να γίνει με PCR σε υλικό από τις βλάβες ή έλεγχο αντισωμάτων (εκ των υστέρων).

Το 90% θα έχει τουλάχιστον μια υποτροπή. Οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς έχουν συχνότερα υποτροπές..

Η πρωτολοίμωξη κατά την εγκυμοσύνη έχει σχετιστεί με αποβολές, πρόωρο τοκετό, μειωμένη ανάπτυξη και συγγενείς ανωμαλίες. Η μετάδοση στο έμβρυο κατά τον τοκετό είναι πιο πιθανή αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη. Οι έγκυες με ιστορικό λοίμωξης από έρπη γεννητικών οργάνων πρέπει να λαμβάνουν προφυλακτική αντιική αγωγή από τις 36εβδομάδες Σε περίπτωση ενεργών βλαβών ή έστω πρόδρομων συμπτωμάτων κατά τον τοκετό, συστήνεται καισαρική τομή. Εάν έχει ήδη γίνει ρήξη υμένων πάνω από έξι ώρες και πάλι συστήνεται καισαρική αν και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για το όφελος. Εάν η πρωτολοίμωξη έχει συμβεί στο τρίτο τρίμηνο συστήνεται καισαρική τομή. Εάν έχει συμβεί σε άλλη στιγμή στην εγκυμοσύνη είναι ασαφές για το πόσο η καισαρική τομή προστατεύει. Εάν δεν υπάρχουν ούτε βλάβες ούτε πρόδρομα συμπτώματα και η ασθενής έχει λάβει την αγωγή από τις 36εβδομάδες μπορεί να επιλέξει να μην προχωρήσει σε καισαρική τομή. Σε πρόωρη ρήξη υμένων κάθε περίπτωση εξετάζεται εξατομικευμένα για τη διαχείριση της συνυπολογίζοντας την ηλικία κύησης. Τα νεογνά παρακολουθούνται για την εκδήλωση έρπη

Η αντιμετώπιση της λοίμωξης γίνεται με ειδική αντιική αγωγή( ακυκλοβίρη, φαμσικλοβίρη,βαλακυκλοβίρη). Η θεραπεία πρέπει να ξεκινάει όσο το δυνατό νωρίτερα. Η τοπική θεραπεία με κρέμες αντιικών δεν έχει θέση. Στην πρωτολοίμωξη η διάρκεια αγωγής είναι 7-10ημέρες. Σε περιπτώσεις επιπλοκών ή συμμετοχής νευρικού συστήματος απαιτείται ενδοφλέβια αγωγή. Κάθε υποτροπιάζουσα περίπτωση πρέπει να αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα. Η αγωγή των υποτροπών δεν είναι διαφορετική. Στα άτομα με πολλαπλές υποτροπές μπορεί είτε να αντιμετωπίζεται κάθε επεισόδιο ξεχωριστά ή να δίδεται χρόνια κατασταλτική θεραπεία η οποία μειώνει τον κίνδυνο υποτροπών. Συνήθως η χρόνια κατασταλτική θεραπεία χορηγείται στα άτομα με πολλαπλές υποτροπές(>6/έτος)και σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.

Ουρηθρίτιδα στους άνδρες

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Η ουρηθρίτιδα είναι η φλεγμονή της ουρήθρας και είναι μια συνήθης εκδήλωση σεξουαλικά μεταδιδόμενου νοσήματος σε άνδρες. Η αιτιολογία της είναι κυρίως κάποιο από τα συνήθη σεξουαλικά μεταδιδόμενα μικρόβια με συνηθέστερα τη Neisseria gonorrhoeae, τα Chlamydia trahomatis και το Mycoplasma genitalium. Σπανιότερα αίτια είναι ιογενή (HSV, adenovirus).

Εκδηλώνεται κυρίως με δυσουρία, πόνο δηλαδή κατά την ούρηση. Κνησμός και αίσθημα καύσου στην ουρήθρα αναφέρονται επίσης συχνά. Η ύπαρξη εκκρίματος από το στόμιο της ουρήθρας μου μπορεί να κυμαίνεται από υδαρές εώς και πυώδες αναφέρεται επίσης συχνά. Συχνότερα αναφέρεται ανεύρεση του εκκρίματος το πρωί. Μεγάλο ποσοστό όμως τον ασθενών μπορεί να είναι ακόμα και ασυμπτωματικό. Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστεί αρθρίτιδα (κυρίως με τα χλαμύδια).

Η διάγνωση τίθεται με βάση τα συμπτώματα που αναφέρει ο ασθενής μαζί με τη διαπίστωση ουρηθρικού εκκρίματος κατά την εξέταση και τη λήψη δείγματος από την ουρήθρα όου διαπιστώνονται αυξημένα λευκά και πιθανόν και βακτήρια κατά τη μικροσκόπηση και gram χρώση(γονόκοκκος). Η ανεύρεση αυξημένων πυοσφαιρίων σε δείγμα πρωινής ούρησης σε ασθενή με τυπική συμπτωματολογία είναι επίσης υποδηλωτικό. Για την ταυτοποίηση του αιτίου εκτός από τη μικροσκόπηση και τη Gram χρώση που αναφέρθηκε πριν, μπορεί να γίνει και έλεγχος με NAAT ή και μοριακό πάνελ για πολλαπλά παθογόνα που είναι πλέον διαθέσιμα σχετικά εύκολα. Η καλλιέργεια έχει χαμηλή ευαισθησία όμως μπορεί να διενεργηθεί.

Σε κάθε άνδρα με εικόνα ουρηθρίτιδας θα πρέπει να αξιολογείται πιθανή επέκταση της λοίμωξης με συνυπάρχουσα επιδυδιμίτιδα ή και προστατίτιδα. Πυρετός, πόνος στους όρχεις, οίδημα ή δυσχέρεια στην έξοδο των ούρων υποδηλώνουν εμπλοκή και άλλων τμημάτων. Αναλόγως των σεξουαλικών πρακτικών μπορεί να υπάρχει φαρυγγίτιδα ή πρωκτίτιδα.

Πρέπει να σημειωθεί ότι σε οποιοδήποτε άτομο προσέρχεται για εξέταση για κάποιο σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα θα πρέπει να προτείνεται έλεγχος για σύφιλη και HIV.

Η αντιμετώπιση είναι συχνά εμπειρική και καλύπτει τα συνηθέστερα παθογόνα. Συνήθως χορηγείται κεφτριαξόνη προς κάλυψη του ενδεχόμενου γονοκοκκικής λοίμωξης και δοξυκυκλίνη ή αζιθρομυκίνη για τα μη γονοκοκκικά αίτια. Φυσικά σε περίπτωση εμπλοκής άλλων τμημάτων του ουροποιητικού η αγωγή και η διάρκεια της μπορεί να απαιτεί τροποποίηση. Στις περιπτώσεις υποτροπών θα πρέπει να διενεργείται εργαστηριακός έλεγχος.. Σημαντικό είναι να λάβει αγωγή ταυτόχρονα και ο/η/οι σεξουαλικοί σύντροφοι (των τελευταίων 60ημερών) καθώς η επαναμόλυνση είναι σχεδόν βέβαιη. Σε διαπιστωμένη ουρηθρίτιδα από γονόκοκκο,χλαμύδια και τριχομονάδα πρέπει να γίνεται επανέλεγχος σε τρεις μήνες. Ο άμεσος επανέλεγχος σε δύο εβδομάδες μετά την αγωγή δεν θεωρείται απαραίτητος μπορεί όμως να διενεργηθεί.

Ηλίαση,Θερμική εξάντληση, Θερμοπληξία

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Συνήθως η έκθεση στον ήλιο και σε συνθήκες αυξημένης θερμοκρασίας έχει μικρές και αυτοπεριοριζόμενες συνέπειες. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως ειδικά σε ηλικιωμένους και μικρά παιδιά μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερες και μπορεί να χρειάζεται ακόμα και νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

Στις σοβαρότερες περιπτώσεις εμφανίζεται υπερθερμία, δηλαδή θερμοκρασία μεγαλύτερη από τη φυσιολογική (>37.5ο C) ενώ αν ξεπερνά τους 40ο C θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή. Δεν πρέπει να συγχέεται με την υπερθερμία που προκαλείται από λοιμώξεις, φάρμακα, άλλες παθολογικές καταστάσεις ή υπερβολική άσκηση. Πιο επιρρεπείς είναι άτομα μεγάλης ηλικίας και άτομα με υποκείμενες παθήσεις (καρδιολογικές, νευρολογικές, ψυχιατρικές) ή χρησιμοποιούν αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες όπως η κοκαινη, ή συγκεκριμένα φάρμακα όπως τα διουρητικά. Η υπερθερμία από θερμική εξάντληση που απαιτεί νοσηλεία συχνά συνοδεύεται και από μεγάλη θνητότητα από πολυοργανική συνήθως ανεπάρκεια, αναπνευστική ανεπάρκεια, αρρυθμίες,εγκεφαλικό οίδημα κλπ.

Οι ασθενείς συνήθως εμφανίζονται με υπερθερμία, ιστορικό έκθεσης σε συνθήκες μεγάλης θερμοκρασίας (πχ καύσωνα) και συνήθως παρουσιάζουν διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, κώμα, σπασμούς, διαταραχή συμπεριφοράς, ταχυκαρδία, ταχύπνοια και χαμηλή αρτηριακή πίεση. Η εικόνα αφυδάτωσης είναι πιθανή. Συχνά υπάρχει ερυθρότητα στο δέρμα. Σε βαρειές περιπτώσεις υπάρχει δύσπνοια και αναπνευστική ανεπάρκεια, οξεία νεφρική ανεπάρκεια, υπογλυκαιμία, ραβδομυόλυση κλπ.

Η διάγνωση τίθεται από το ιστορικό έκθεσης σε ζέστη και την κλινική εικόνα εφόσον αποκλειστούν άλλα αίτια.

Σημαντικά μέτρα είναι η διατήρηση της αναπνευστική λειτουργίας των ασθενών και η παροχή οξυγόνου. Σε βαρειές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ακόμα και διασωλήνωση και μηχανική υποστήριξη της αναπνοής. Μπορεί να απαιτηθούν φάρμακα για την αντιμετώπιση των σπασμών. Σημαντικό σημείο είναι η μείωση της θερμοκρασίας των ασθενών. Αφαιρούνται τα ενδύματα και οι ασθενείς ψεκάζονται με νερό ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιούνται ανεμιστήρες και ειδικά κρεβάτια με ψυχόμενες μονάδες. Σε πολύ βαρειές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθούν και επεμβατικές μέθοδοι όπως η έκπλυση περιτοναίου. Η χορήγηση αντιπυρετικών δεν έχει θέση.

Τι μπορούμε να κάνουμε όμως στις πιο ελαφριές περιπτώσεις;

Εάν δούμε κάποιον μετά από έκθεση σε ζεστό περιβάλλον να παρουσιάζει πονοκέφαλο, ζάλη, σύγχυση, ναυτία, γρήγορη αναπνοή, έντονη δίψα και πυρετό θα πρέπει να σκεφτούμε την πιθανότητα θερμικής εξάντλησης. Το άτομο αυτό θα πρέπει άμεσα να ενυδατωθεί και να ρίξουμε τη θερμοκρασία του. Το μεταφέρουμε σε δροσερό περιβάλλον όπου ξαπλώνει και ανασηκώνουμε ελαφρά τα πόδια του. Του δίνουμε άφθονα υγρά και αν υπάρχει η δυνατότητα βρέχουμε και το δέρμα του. Μπορούμε ακόμα και να χρησιμοποιήσουμε παγοκύστες στις μασχάλες. Συνήθως τα συμπτώματα βελτιώνονται σε μισή ώρα. Αν επιμένουν ή επιδεινώνονται πιθανότατα απαιτείται ιατρική βοήθεια.

Πώς το αποφεύγουμε;

Πίνουμε άφθονα υγρά, αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο, παραμένουμε σε δροσερό περιβάλλον, φοράμε ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα. Καλό είναι να αποφεύγουμε την άσκηση σε συνθήκες καύσωνα. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και όσοι έχουν υποκείμενα προβλήματα υγείας θα πρέπει να αποφεύγουν την έκθεση σε συνθηκες αυξημένης θερμοκρασίας και προσπαθούμε να τους κρατάμε πάντα ενυδατωμένους(προσοχή στα ζεστά αυτοκίνητα, στους χώρους χωρίς κλιματισμό).

Ηλιακά εγκαύματα

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Το ηλιακό έγκαυμα είναι βλάβη του δέρματος που επισυμβαίνει από τη μακρά παραμονή στον ήλιο. Ηλιακό έγκαυμα μπορεί να πάθουμε και σε μέρα με συννεφιά καθώς οι ακτίνες UV που προκαλούν αυτές τις βλάβες διαπερνούν τα σύννεφα.

Γιατί είναι επικίνδυνο;

Έχει αναδειχθεί σε μελέτες ότι τα άτομα που παθαίνουν πολλά ηλιακά εγκαύματα στη ζωή τους έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για πρόωρη γήρανση, καταρράκτη και καρκίνου του δέρματος.

Περισσότερο κινδυνεύουν οι ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες, όσοι εκτίθενται για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα στον ήλιο ειδικά χωρίς τη χρήση αντηλιακού ή προστατευτικών ενδυμάτων, είναι σε περιβάλλον με χιόνι, νερό ή άμμο όπου το ηλιακό φως μπορεί να ανακλαστεί, ή λαμβάνουν φάρμακα που αυξάνουν την ευαισθησία στο ηλιακό φως.

Τα ηλιακά εγκαύματα εκδηλώνονται με ερυθρότητα που χειροτερεύει ως και 24ώρες μετά την έκθεση στον ήλιο, πόνο και θερμότητα στην περιοχή. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν φυσσαλίδες, οίδημα, έντονος πόνος και πυρετός.

Τα απλά μέτρα αντιμετώπισης περιλαμβάνουν χρήση ήπιων αναλγητικών, δροσερές κομπρέσες, χρήση ενυδατικών κρεμών ή αλοιφών ειδικών για εγκαύματα και αποφυγή περαιτέρω έκθεσης. Αν τα συμπτώματα είναι βαρύτερα χρειάζεται ιατρική παρέμβαση.

Για την πρόληψη των ηλιακών εγκαυμάτων πρέπει να αποφεύγεται η έκθεση στον ήλιο τις ώρες που ο ήλιος είναι πιο έντονος (10πμ-4μμ), χρήση γυαλιών ηλίου, καπέλου και ενδυμάτων, χρήση αντιλιακού με το λιγότερο δείκτη 30SPF(δεν χρησιμοποιούμε προιόντα μετά την ημερομηνία λήξης ή άνω των τριών ετών από το άνογμα).

Τοξόπλασμωση στην εγκυμοσύνη. Τρόποι προφύλαξης, διάγνωση και θεραπεία.

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Το τοξόπλασμα είναι ένα πρωτόζωο, ένα ενδοκυττάριο παράσιτο, που μπορεί να προσβάλει τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος μπορεί να προσβληθεί σε οποιαδήποτε περίοδο της ζωής του. Η λοίμωξη επισυμβαίνει κυρίως μέσω της κατάποσης μολυσματικών ωοκύστεων οι οποίες αποβάλλονται από μολυσμένα ζώα κυρίως γάτες και συγγενικά είδη, και παραμένουν μολυσματικές στο περιβάλλον ως και ένα έτος(ανάλογα και τις συνθήκες). Η λοίμωξη από τοξόπλασμα καταλείπει συνήθως ισόβια ανοσία (δεν μπορεί κάποιος να μολυνθεί δύο φορές).

Στην Ελλάδα η πλειοψηφία των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας είναι επίνοσες για λοίμωξη από toxoplasma (σε ποσοστό άνω του 70%). Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν αποκτήσει ανοσία για το τοξόπλασμα σε μικρότερη ηλικία και επομένως πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές κατά τη διάρκεια της κύησης για αποφυγή λοίμωξης. Η συχνότητα λοίμωξης επίνοσων εγκύων κυμαίνεται ανάλογα την περιοχή από 0.2 ώς και 8 ανά 1000 κυήσεις.

Η ενδομήτρια λοίμωξη από τοξόπλασμα μπορεί να προκαλέσει υδροκέφαλο, εγκεφαλικές αποτιτανώσεις, χοριοαμφιβληστροειδοπάθεια, σπασμούς, ηπατοσπληνομεγαλία, ίκτερο, εξανθήματα, διαταραχές ακοής, μειωμένη ανάπτυξη, ενδομήτριο θάνατο κλπ.

Τα μέτρα πρόληψης λοίμωξης από τοξόπλασμα περιλαμβάνουν την κατανάλωση μόνο καλομαγειρεμένου κράτος( η κατάψυξη επίσης σκοτώνει το τοξόπλασμα), σχολαστικό πλύσιμο των ωμών λαχανικών πριν από την κατανάλωση, αποφυγή επαφής με περιττώματα γάτας(κυρίως αδέσποτων), χρήση γαντιών σε περίπτωση ενασχόλησης με χώμα (περιποίηση κήπου κλπ) και πλύσιμο των χεριών, προσοχή στην επαφή με σκεύη που ήρθαν σε επαφή με ωμά κρέατα και καλό πλύσιμο αυτών και κατανάλωση νερού μόνο από δίκτυα και εμφιαλωμένα (όχι πηγές, ποτάμια, λίμνες κλπ). Σε περίπτωση κατοικιδίου γάτας δεν υπάρχει λόγος απομάκρυνσης της από το σπίτι όμως συστήνεται σίτιση αυστηρά μόνο με ξηρά τροφή και μαγειρεμένες τροφές και να μην εξέρχονται από το σπίτι για την αποφυγή οξείας λοίμωξης της γάτας. Ιδανικά η έγκυος θα πρέπει να μην καθαρίζει η ίδια τα περιττώματα της γάτας ή εάν αυτό είναι αδύνατο, να χρησιμοποιεί γάντια κατά τη διαδικασία και να πλένει σχολαστικά τα χέρια της. Στην περίπτωση που τηρούνται αυτά δεν υπάρχει λόγος να απομακρυνθεί η οικόσιτη γάτα.

 Η λοίμωξη από τοξόπλασμα συχνά είναι ασυμπτωματική και δεν γίνεται αντιληπτή εφόσον ο ασθενής δεν είναι ανοσοκατεσταλμένος. Αν υπάρχουν συμπτώματα αυτά είναι συνήθως άτυπα-πυρετόςμ κεγαλαλγία, μη κνησμώδες εξάνθημα, πόνος στο λαιμό, διόγκωση λεμφαδένων. Η λοίμωξη όμως κατά τη διάρκεια της κύησης μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντικές επιπτώσεις στο έμβρυο.Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποβεί σωτήρια για το έμβρυο. Ο αρχικός ορολογικός έλεγχος θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά τη διαπίστωση της κύησης. Ο έλεγχος γίνεται με τη μέτρηση των IgG και IgM αντισωμάτων κσι σνσλόγως των αποτελεσμάτων καθορίζεται η ανάγκη συνέχισης του ελέγχου. Σε περίπτωση προγραμματισμού εγκυμοσύνης καλό είναι να γίνεται ο έλεγχος πριν ώστε σε περίπτωση διάγνωσης οξείας λοίμωξης να καθυστερήσει η κύηση προς αποφυγή συνεπειών στο μελλοντικό κύημα.

Σε πρίπτωση ανεύρεσης θετικών IgM αντισωμάτων  σε έγκυο πρέπει να γίνεται άμεση έναρξη αγωγής -πριν τα αποτελέσματα περαιτέρω ελέγχου. Στο πρώτο τρίμηνο το φάρμακο που χρησιμοποιείται είναι συνήθως η σπιραμυκίνη. Εάν στον πρώτο έλεγχο τα IgG αντισώματα είναι αρνητικά συστήνεται επανάληψη σε 3-4 εβδομάδες για την επιβεβαίωση οξείας λοίμωξης. Εάν στον πρώτο έλεγχο τα IgG είναι θετικά τότε συστήνεται έλεγχος με IgG avidity για καθορισμό του χρόνου λοίμωξης. Εάν αυτό είναι υψηλό και ο έλεγχος έχει γίνει το αργότερο 11η εβδομάδα κύησης τότε πρόκειται πιθανότατα για παλαιότερη λοίμωξη και μπορεί να διακοπεί η φαρμακευτική αγωγή. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις συνεχίζεται και διενεργείται υπερηχογραφική παρακολούθηση του εμβρύου και αμνιοπαρακέντηση προς διαπίστωση ή αποκλεισμό ενδομήτριας λοίμωξης.

Σε περίπτωση αρνητικών IgM στο πρώτο τρίμηνο, εάν τα IgG είναι θετικά δεν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος καθώς η έγκυος είναι άνοση για το τοξόπλασμα. Εάν όμως και αυτά είναι αρνητικά συστήνεται τακτικός έλεγχος ώστε να υπάρξει άμεση παρέμβαση σε περίπτωση θετικοποίησης των αντισωμάτων. Ταυτόχρονα δίνονται συμβουλές στην έγκυο για αποφυγή λοίμωξης από τοξόπλασμα.

Η πιθανότητα μετάδοσης της οξείας λοίμωξης στο έμβρυο και οι συνέπειες αυτής εξαρτώνται από το τρίμηνο της κύησης. Σε μη θεραπεία, η πιθανότητα μετάδοσης στο πρώτο τρίμηνο είναι περίπου 15%, στο δεύτερο τρίμηνο 45% και στο τρίτο 70%. Η βαρύτητα όμως της λοίμωξης είναι αντιστρόφος ανάλογη της ηλικίας κύησης. Δηλαδή το έμβρυο στο πρώτο τρίμηνο έχει σοβαρότερες συνέπειες ενώ λιγότερες στο τρίτο τρίμηνο. Επίσης η λήψη θεραπείας έγκαιρα σε σχέση με τη λοίμωξη μειώνει σε μεγάλο βαθμό την πιθανότητα λοίμωξης του εμβρύου. Σε περίπτωση πιθανής ή επιβεβαιωμένης οξείας λοίμωξης θα πρέπει να διενεργείται αμνιοπαρακέντηση μετά τη 18η εβδομάδα κύησης και εφόσον έχουν περάσει 4εβδομάδες από την πιθανή λοίμωξη, προς διενέργεια PCR για τοξόπλασμα. Η διενέργεια υπερηχογραφήματος τουλάχιστον ανά 4 εβδομάδες για παρακολούθηση εμφάνισης ανωμαλιών στο έμβρυο. Αναλόγως της ηλικίας κύησης και των αποτελεσμάττων της αμνιοπαρακέντησης και του υπερηχογραφικού ελέγχου η αντιβιοτική αγωγή μπορεί να αλλαχθεί σε συνδυασμό πυριμεθαμίνης, σουλφαδιαζίνης και λευκοβορίνης.

Τα νεογνά ελέγχονται επίσης μετά τον τοκετό κατά τη γέννηση και τη 10η ημέρα για ενδείξεις λοίμωξης και ανάγκη χορήγησης θεραπείας.

Ιλαρά. Τι γνωρίζετε για τον ιό που προκάλεσε την επιδημία στην Ελλάδα το 2017 και παρουσιάζει μικροεπιδημίες ανά τον κόσμο;

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος,Μάιος 2022

Η ιλαρά είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής λοίμωξη. 9 στους 10 που θα εκτεθούν στον ιό της ιλαράς θα νοσήσουν εφόσον δεν έχουν ανοσία. Είναι μια νόσος που μπορεί να διασπαρεί σε δημόσιους χώρους ακόμα και αν απουσιάζει η άμεση επαφή με νοσούντα.

Ο χρόνος επώασης (δηλαδή ο χρόνος από τη στιγμή που κάποιος «κολλάει» τον ιό μέχρι να εκδηλώσει τη νόσο) είναι από 6 ώς 21 ημέρες. Ο ιός εισέρχεται στους επιπεφυκότες και τον αναπνευστικό βλεννογόνο, πολλαπλασιάζεται και διασπείρεται μέσω των λεμφικών οδών. Ο ιός μεταδίδεται συνήθως πέντε μέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος και τέσσερις μετά.

Αρχικά εμφανίζονται κάποια πρόδρομα συμπτώματα που μπορουν να διαρκέσουν από δύο ημέρες ως και μια εβδομάδα και περιλαμβάνουν πυρετό, κακουχία, ανορεξία και ακολούθως επιπεφυκίτιδα, βήχα και πόνο στο λαιμό. Αρχικά εμφανίζεται χαρακτηριστικό ενάνθημα (εξάνθημα στο στοματικό βλεννογόνο) που αποτελείται από λευκές κηλίδες σε ερυθρή βάση στο εσωτερικό της παρειάς. Το εξάνθημα εμφανίζεται δυο με τέσσερις ημέρες μετά την εμφάνιση του πυρετού και χαρακτηριστικά εμφανίζεται στο πρόσωπο και εν συνεχεία διασπείρεται προς τον κορμό και τα άκρα. Είναι ερυθρό κηλιδοβλατιδώδες και λευκάζον κατά τόπους. Η πορεία του εξανθήματος είναι χαρακτηριστική της ιλαράς. Ταυτόχρονα μπορεί να υπάρχει διόγκωση των λεμφαδένων και έντονα συμπτώματα από το αναπνευστικό. Στην ανεπίπλεκτη ιλαρά η νόσος βελτιώνεται λίγες μέρες μετά την έκθυση του εξανθήματος. Ο βήχας όμως μπορεί να επιμείνει και για δυο εβδομάδες. Ο πυρετός που επιμένει τρεις τέσσερις μέρες μετά το εξάνθημα υποδηλώνει συνήθως επιλοίμωξη ή επιπλοκή.

Εργαστηριακά παρατηρείται πτώση των αιμοπεταλίων (κάποιοι ασθενείς μπορεί να εκδηλώσουν αυτοάνοση θρομβοπενική πορφύρα) και των λευκών ενώ η ακτινογραφία θώρακος μπορεί να αναδείξει εικόνα διάμεσης πνευμονίας.

Επιπλοκές

Οι ανοσοκατεσταλμένοι και οι έγκυες είναι πιο επιρρεπείς σε επιπλοκές. Η νόσηση από ιλαρά προκαλεί ανοσοκαταστολή και επομένως συχνές είναι οι δευτερογενείς λοιμώξεις συνήθως από μικρόβια και εκδήλωση βακτηριαιμίας, πνευμονίας,γαστρεντερικής λοίμωξης κλπ.  Οι διάρροιες είναι αρκετά συχνές και συμβαίνουν στο 8%περίπου. Ηπατίτιδα μπορεί να εμφανιστεί σε μικρότερο ποσοστό των ασθενών. Η πνευμονία από ιλαρά είναι η κυριότερη αιτία θανάτου και αφορά πολύ μικρά παιδιά και ενήλικες. Η πνευμονία μπορεί να οφείλεται στον ίδιο τον ιό της ιλαράς ή σε δευτερογενή λοίμωξη από άλλους ιούς (κυρίως ιό παραινφουέντζας και αδενοιούς) ή μικρόβια (πνευμονιόκοκκο, σταφυλόκοκκο κλπ). Η ιλαρά μπορεί να προσβάλει και το νευρικό σύστημα προκαλώντας εγκεφαλίτιδα. Σε κάποιες περιπτώσεις η νόσηση από ιλαρά ενεργοποιεί έναν μεταλοιμώδη αυτοάνοσο μηχανισμό που προκαλεί οξεία διάχυτη εγκεφαλομυελίτιδα (ADEM) με μεγάλη θνητότητα. Ακόμα η υποξεία σκληρυντική πανεγκεφαλίτιδα είναι μια θανατηφόρος εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος που εμφανίζεται μετά από φυσική νόσηση από ιλαρά και είναι θανατηφόρα.

Η διάγνωση γίνεται κλινικά σε συνδυασμό με ανεύρεση θετικών αντισωμάτων οξείας φάσης ή διενέργεια PCR στο αίμα ή σε ρινοφαρυγγικό δείγμα.

Δεν υπάρχει εμπεριστατωμένη θεραπεία για την ιλαρά. Τα μέτρα είναι κυρίως υποστηρικτικά. Η χορήγηση αντιβιοτικών αφορά μόνο τις περιπτώσεις δευτερογενών επιλοιμώξεων. Η έλλειψη βιταμίνης Α σχετίζεται με μακρύτερη νόσο και αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών. Για το λόγο αυτό στα μικρά παιδιά κυρίως χρησιμοποιείται αγωγή υποκατάστασης. Σε ανοσοκατεσταλμένους και ασθενείς με πνευμονία βαρειάς μορφής χρησιμοποιείται ένα αντιικό, η ριμπαβιρίνη, παρακολουθώντας την ανταπόκριση του ασθενούς.Υπο μελέτη βρίσκονται άλλα φάρμακα (Isoprinosine,IFN-a κα).

Κάθε ασθενής ύποπτος για ιλαρά θα πρέπει να απομονώνεται καθώς η νόσος είναι ιδιαίτερα μεταδοτική. Όσοι έρθουν σε επαφή με νοσούντα και δεν έχουν ανοσία θα πρέπει να απομονώνονται και να απέχουν από την εργασία για 3εβδομάδες. Ο άμεσος εμβολιασμός μετά την έκθεση στον ιό της ιλαράς φαίνεται να προστατεύει σε αρκετό ποσοστό. Ο εμβολιασμός για ιλαρά γίνεται κυρίως με το τριπλό εμβόλιο MMR (ιλαρά,ερυθρά και παρωτιτιδα) ή το MMRV( μαζί με ανεμοβλογιά). Η αποτελεσματικότητα μετά από δύο δόσεις αγγίζει το 96%. Το εμβόλιο περιέχει ζώντα εξασθενημένο ιό και γίνεται σε δύο δόσεις. Σε περιπτώσεις επιδημιών και μη αποδεδειγμένης ανοσοποίησης ή έλλειψης αντισωμάτων μπορεί με ασφάλεια να γίνει και τρίτη δόση.

Μετά από έκθεση μη άνοσου ατόμου σε ιλαρά συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός, ιδανικά σε 72ώρες. Σε πολύ μικρά παιδιά, ανοσοκατεσταλμένους και έγκυες γυναίκες συστήνεται η χορήγηση υπεράνοσης σφαιρίνης καθώς δεν δύνανται να λάβουν το εμβόλιο.Ανεπιθύμητες ενέργειες του εμβολίου είναι ο πυρετός, παροδικό εξάνθημα, παροδική λεμφαδενοπάθεια, πόνοι αρθρώσεων ή παροδική αρθρίτιδα(κυρίως σε γυναίκες και αποδράμει εντός τριών εβδομάδων) και σπάνιες αλλεργικές αντιδράσεις και σπανια σε παιδιά ITP(σε συχνότερα χαμηλότερη κατά το ήμισυ σε σχέση με τα περιστατικά που οφείλονται σε νόσηση από ιλαρά).

Έρπης Ζωστήρ

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Απρίλιος 2022

O ιός της ανεμευλογιάς και του έρπη ζωστήρα (VZV) μπορεί να προκαλέσει δύο διαφορετικές παθήσεις. Η πρώτη επαφή με τον ιό προκαλεί την γνωστή ανεμευλογιά με πυρετό και φυσσαλιδώδες εξάνθημα σε όλο το σώμα και κυρίως στο κεφάλι και τον κορμό. Ο ζωστήρας οφείλεται σε επανενεργοποίηση του ιού από τα αισθητικά γάγγλια όπου παρέμενε μετά την αρχική λοίμωξη με ανεμευλογιά. Ο ιός μπορεί να προκαλέσει επίσης μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, περιφερική νευροπάθεια και άλλα σύνδρομα που δεν θα συζητηθούν εδώ.

Όταν συμβαίνει η αρχική λοίμωξη από ανεμευλογιά, αφού εκδηλώνεται το εξάνθημα, προσβάλλονται από τον ιό οι νευρικές απολήξεις του δέρματος και ο ιός μεσω των νευρικών κυττάρων ταξιδεύει στα γάγγλια της αντίστοιχης περιοχής όπου παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση. Με τον αντίστροφο δρόμο στην επανενεργοποίηση εκδηλώνονται οι δερματικές βλάβες του έρπη ζωστήρα.

Ο έρπης ζωστήρ είναι ένας σημαντικός παράγοντας νοσηρότητας. Υπολογίζεται ότι περίπου 30% θα εκδηλώσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους έρπη ζωστήρα. Η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη με την πρόοδο της ηλικίας.

Παράγοντες κινδύνου για εκδήλωση έρπητα ζωστήρα είναι κυρίως η ηλικία-με την επίπτωση να αυξάνεται μετά τα 50 έτη, η ανοσοκαταστολή κάθε είδους ενώ το θήλυ φύλο, το τραύμα και οι χρόνιες νόσοι προδιαθέτουν σε μικρότερο βαθμό.

Οι πάσχοντες από έρπη ζωστήρα μπορούν να μεταδώσουν τον ιό σε άτομα που δεν έχουν ανοσία( μέσω εμβολίου ή προηγηθείσας νόσου) για την ανεμευλογία (επίνοσα άτομα) μέσω άμεσης επαφής με τις δερματικές βλάβες(και λιγότερο αερογενώς από το υλικό των βλαβών). Οι αποξηραμένες βλάβες δεν θεωρούνται μεταδοτικές.

Η νόσος εκδηλώνεται με φυσσαλιδώδες εξάνθημα (Ξεκινάει σαν ερυθηματώδης βλατίδα στη συνέχεια εμφανίζεται φυσσαλίδα). Ακολουθεί την πορεία ενός νευροτομίου, δηλαδή την πορεία των νευρικών ινών της περιοχής όπου βρισκόταν σε λανθάνουσα κατάσταση.Μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος με συχνότερο το θώρακα και την οσφυική μοίρα. Δημιουργεί με αυτό τον τρόπο τη μορφή μιας ζώνης-εξ ου και το όνομα του. Σε περιπτώσεις βαρειάς νόσου ή ανοσοκαταστολής μπορεί να προσβάλει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα νευροτόμια, γεγονός που αποτελεί και ένδειξη για ενδοφλέβια αντιμετώπιση. Οι βλάβες του εξανθήματος είναι δυνατόν να επιμολυνθούν από μικρόβια προκαλώντας λοίμωξη του δέρματος(κυτταρίτιδα).

 Στην περίπτωση που προσβαλει κρανιακά νεύρα είναι δυνατόν να προσβάλει και τον οφθαλμό προκαλώντας βλάβες στον κερατοειδή με κίνδυνο απώλειας της όρασης. Ακόμα η προσβολή του οφθαλμού μπορεί να εκδηλωθεί με αιφνίδια νέκρωση του αμφιβληστροειδούς. Τέλος μπορεί να παρατηρηθεί παράλυση τμήματος του προσώπου.

Ταυτόχρονα με το εξάνθημα ή και πριν την εκδήλωση του εμφανίζεται νευρίτιδα από τη φλεγμονώδη διαδικασία που προκαλεί ο πολλαπλασιασμός του ιού στα νεύρα. Οι ασθενείς μπορεί να αναφέρουν στην περιοχή πόνο, αίσθημα καύσου ή αίσθημα διαπεραστικού άλγους. Η διάρκεια του πόνου αυξάνεται με την ηλικία.

 Μια συχνή και σοβαρή επιπλοκή του έρπη ζωστήρα είναι η εκδήλωση μεθερπητικής νευραλγίας. Η μεθερπητική νευραλγία ορίζεται σαν πόνος που επιμένει πάνω από 90ημέρες από την εκδήλωση του εξανθήματος. Κνησμός, αιμωδία και δυσαισθησίες μπορεί να συνοδεύουν τον πόνο. 50% των ασθενών που υποφέρουν από μεθερπητική νευραλγία είναι άνω των 60ετών. 15% των ασθενών με έρπη ζωστήρα θα εκδηλώσουν μεθερπητική νευραλγία. Οι εμβολιασμένοι έχουν πολύ μικρότερη πιθανότητα ανάπτυξης μεθερπητικής νευραλγίας ακόμα και αν εκδηλώσουν έρπη ζωστήρα.

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Εάν οι βλάβες είναι άτυπες μπορεί να γίνει PCR στις βλάβες αν και σπάνια κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο.

Ως και 6% μπορεί να παρουσιάσουν υποτροπιάζουσες εκθύσεις ζωστήρα με συχνότερα προσβαλλόμενες τις γυναίκες και τους ανοσοκατεσταλμένους.

Η ειδική αντιική θεραπεία πρέπει να ξεκινάει όσο το δυνατόν νωρίτερα, ιδανικά <72ώρες από την έκθυση του εξανθήματος. Μετά τις 72 ώρες τα αποτελέσματα είναι αμφίβολα.. Η ειδική αντιική αγωγή περιλαμβάνει την ακυκλοβίρη, τη βαλακυκλοβίρη και τη φαμσικλοβίρη κυρίως. Συνήθως απαιτείται και κάποιο αναλγητικό λόγο του πόνου που συνοδεύει τη νόσο. Σε περιπτώσεις που ο πόνος επιμένει και προκαλεί αδυναμία ύπνου και πάντα συνυπολογίζοντας τις συννοσηρότητες, μπορεί να απαιτηθούν ισχυρότερες αγωγές ή και κορτικοειδή. Ο οφθαλμικός έρπης απαιτεί ενδοφλέβια αγωγή σε σοβαρές περιπτώσεις ή και τοπικά κορτικοειδή.

Όπως αναφέρθηκε η μετάδοση γίνεται κυρίως από άμεση επαφή με τις βλάβες του εξανθήματος. Για το λόγο αυτό οι ασθενείς πρέπει να έχουν το εξάνθημα όσο το δυνατόν καλυμμένο όταν έρχονται σε επαφή με άλλα επίνοσα άτομα, ειδικά ανοσοκατεσταλμένους και έγκυες.

Ο εμβολιασμός για έρπη ζωστήρα στην Ελλάδα γίνεται στις ηλικίες 60-75ετών. Επι του παρόντος στην Ελλάδα κυκλοφορεί μόνο ένα μονοδοσιακό εμβόλιο που περιέχει ζώντα εξασθενημένο ιό. Επειδή περιέχει ζώντα εξασθενημένο ιό οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς πρέπει να συμβουλεύονται τον ιατρό τους για τη χορήγησή του. Γενικά κυκλοφορεί και εμβόλιο δύο δόσεων με γλυκοπρωτεινή του ιού (ανασυνδυασμένο, δεν περιέχει τον ίδιο τον ιό)το οποίο αναμένεται να έρθει και στην Ελλάδα. Το εμβόλιο αυτό έχει ένδειξη για άνω των 50ετών και είναι ασφαλές και στους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Σε περίπτωση εμβολιασμού με το ζων εξασθενημένο εμβόλιο συστήνεται η αποφυγή επαφής με ανοσοκατεσταλμένα άτομα εάν εκδηλώσουν εξάνθημα.

Δεν απαιτείται έλεγχος για προηγηθείσα έκθεση σε ανεμευλογιά. Αν όμως για κάποιο λόγο αυτό έχει γίνει είναι δυνατόν να επιλεγεί ο εμβολιασμός με το εμβόλιο για την ανεμευλογιά αντί του ζωστήρα (αφορούν άλλωστε τον ίδιο ιό)στους ανοσοεπαρκείς ασθενείς.

Μυκητίαση του κόλπου

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Απρίλιος 2022

Η μυκητίαση του κόλπου είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα του γεννητικού συστήματος της γυναίκας. Συνήθως εμφανίζεται με κνησμό (φαγούρα), κολπικό έκκριμα και πιθανά ερυθρότητα της περιοχής των γεννητικών οργάνων. Άλλες λοιμώξεις του κόλπου εμφανίζονται με παρόμοια συμπτώματα. Η κολπίτιδα που οφείλεται σε μύκητες αφορά τουλάχιστον 1/3 των λοιμώξεων του κόλπου. Πιθανότατα αφορά πολύ μεγαλύτερο ποσοστό καθώς οι γυναίκες συχνά αναγνωρίζουν τα συμπτώματα και λαμβάνουν αγωγή χωρίς τη συμβουλή ιατρού. Οφεί

Παράγοντες κινδύνου

Ο σακχαρώδης διαβήτης, η λήψη αντιβιοτικών, η αύξηση των οιστρογόνων,όπως σε κατάσταση κύησης, η ανοσοκαταστολή αλλά και γενετικοί παράγοντες συχνά προδιαθέτουν στην εμφάνιση μυκητιασικής κολπίτιδας. Η χρήση αντισυλληπτικών και κάποιες σεξουαλικές πρακτικές (στοματογεννητική επαφή) έχουν συσχετιστεί σε κάποιες μελέτες με αυξημένη συχνότητα.

Συμπτώματα

Αίσθημα καψίματος στα γεννητικά όργανα, κνησμός, λευκωπές κολπικές εκκρίσεις είναι κάποια από τα συνηθέστερα συμπτώματα. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει δυσπαρεύνια (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή) ή και πόνος κατά την ούρηση. Η βαρύτητα των συμπτωμάτων ποικίλλει ευρέως. Ενίοτε μπορεί να μην υπάρχει καθόλου κολπικό έκκριμα. Όταν υπάρχει συνηθέστερα είναι παχύρρευστο λευκωπό με υφή που θυμίζει τυρί, συνήθως άοσμο, ή μπορεί να είναι και άφθονο διαυγές όπως σε κολπίτιδες άλλης αιτιολογίας.

Αιτιολογία

Στη συντριπτική πλειοψηφία η μυκητιασική κολπίτιδα οφείλεται σε μύκητες του γένους Candida.

Η Candida albicans αφορά την πλειοψηφία των περιπτώσεων. Άλλα είδη Candida όμως απομονώνονται όλο και συχνότερα όπως glabrata, krusei και άλλα.

Διάγνωση

Συχνά οι γυναίκες «αυτοδιαγιγνώσκουν» την πάθηση. Βέβαια από μελέτες έχει βρεθεί ότι αυτό είναι μάλλον επισφαλές και συχνά κάνουν λάθος. Η διάγνωση γίνεται με μικροσκόπηση του κολπικού εκκρίματος. Η καλλιέργεια δεν είναι απαραίτητη να γίνεται σε όλους τους ασθενείς. Είναι όμως απαραίτητη όταν πρόκειται για υποτροπιάζουσες περιπτώσεις ή μη ανταποκρινόμενες στη θεραπεία και σε περιπτώσεις που τα λοιπά κλινικά ευρήματα δεν συνάδουν απόλυτα με κολπική μυκητίαση ή και όταν υπάρχει υποψία για ταυτόχρονη λοίμωξη από άλλα μικρόβια. Ειδικά στις περιπτώσεις υποτροπών ή μη ανταπόκρισης θα πρέπει να γίνεται ταυτοποίηση του είδους της Candida και μυκητόγραμμα (το αντίστοιχο του αντιβιογράμματος για τους μύκητες) καθώς είναι σημεία πολύ σημαντικά για τη θεραπεία.

Αντιμετώπιση

Αναλόγως της βαρύτητας η αντιμετώπιση μπορεί να αφορά μια και μόνη δόση ειδικού αντιμυκητιασικού φαρμάκου από το στόμα (συνήθως κάποια αζόλη όπως η φλουκοναζόλη) στις ανεπίπλεκτες περιπτώσεις. Όμως προσοχή: αυτή η κατηγορία φαρμάκων από του στόματος, απαγορεύεται στην εγκυμοσύνη καθώς έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο αποβολής. Γενικά μπορεί να επιλεγεί και η κολπική οδός με κολπικά δισκία ή κολπική κρέμα που περιέχει αντιμυκητιασικό συνήθως για μια εβδομάδα( αναλόγως το σκεύασμα). Η διάρκεια της αγωγής εν γένει εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, παράγοντες που αφορούν τον ασθενή (πχ ανοσοκαταστολή) και το είδος του μύκητα (εφόσον είναι διαθέσιμο). Για τη θεραπεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν και κολπικά δισκία που περιέχουν βορικό οξύ (ειδικά για την Candida glabrata αποτελούν πρώτη επιλογή). Προσοχή όμως:τα δισκία είναι κολπικά!Η λήψη από του στόματος μπορεί να αποβεί ακόμα και θανατηφόρα.

Υποτροπιάζουσες περιπτώσεις

Υποτροπιάζουσες θεωρούνται οι περιπτώσεις που κάποια γυναίκα παρουσιάζει πάνω από 4 επεισόδια μέσα σε ένα χρόνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απολύτως απαραίτητη η λήψη καλλιέργειας κολπικού και τραχηλικού επιχρίσματος και η διενέργεια ταυτοποίησης τους είδους του μύκητα και μυκητόγραμμα. Ακόμα δόκιμο είναι να γίνει ένας έλεγχος για παράγοντες κινδύνου στις ασθενείς (πχ αδιάγνωστος σακχαρώδης διαβήτης). Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη χρήση αντιμυκητιασικών για μακρό διάστημα(συνήθως έξι μήνες με εβδομαδιαίο δοσολογικό σχήμα). Η αντιμετώπιση του κάθε επεισοδίου για μακρύτερο διάστημα χρησιμοποιείται από κάποιους. Η τοπική θεραπεία χρησιμοποιείται επικουρικά ή και εναλλακτικά. Όσον αφορά τη θεραπεία των συντρόφων σε περιπτώσεις υποτροπών υπάρχει διχογνωμία. Η χρήση προβιοτικών δεν είναι σαφές αν βοηθάει.

Διάρροια και γαστρεντερίτιδα

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Μάρτιος 2022

Η διάρροια είναι ένα από τα συνηθέστερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην καθημερινότητα. Η διάρροια οξείας έναρξης συνήθως οφείλεται σε λοιμώδεις παράγοντες και στους υγιείς ενήλικες είναι αυτοπεριοριζόμενη στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Η επίμονη και χρόνια διάρροια (που διαρκεί περισσότερες από δυο εβδομάδες) απαιτεί διαφορετική προσέγγιση.

Τι προκαλεί γαστρεντερίτιδα;

Η αιτιολογία είναι κυρίως λοιμώδης και μπορεί να προκληθεί από ιούς( rotavirus,norovirus κ.α.) μικρόβια (e.coli,cambylobacter,salmonella,shingella κ.α) και παράσιτα (giardia κ.α). Ενίοτε συμπτωματολογία γαστρεντερίτιδας μπορεί να προκληθεί και από παράγωγα μικροβίων, τις λεγόμενες τοξίνες που μπορεί να υπάρχουν επάνω σε τρόφιμα και να μολύνουν όσους τα καταναλώσουν (staphylococcus κ.α.)

Πώς εμφανίζεται;

Εμετοί και διάρροιες είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα και μπορούν να εμφανιστούν ταυτόχρονα ή ανεξάρτητα. Πυρετός και πόνος στην κοιλιά είναι επίσης συνήθη συμπτώματα. Συμπτωματολογία αφυδάτωσης μπορεί να εμφανιστεί κυρίως όμως σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.

Πότε πρέπει να ζητήσετε ιατρική βοήθεια;

Εάν τα συμπτώματα είναι έντονα ή διαρκούν πολύ καλό θα ήταν να ζητήσει ο ασθενής ιατρική βοήθεια. Οι ηλικιωμένοι ή άτομα με προβλήματα υγείας ή έγκυες είναι πιθανόν να εμφανίσουν ευκολότερα επιπλοκές επομένως πρέπει να συμβουλεύονται ιατρό. Εάν υπάρχει έντονη απώλεια αίματος ή αίσθημα ζάλης ή λιποθυμία θα πρέπει να ζητηθεί άμεσα ιατρική βοήθεια.

Πώς διαγιγνώσκεται η αιτία;

Η αιτία της γαστρεντερίτιδας η οποία έχει καλή πορεία δεν θεωρείται απαραίτητο να αναζητηθεί. Σε περιπτώσεις μικροεπιδημιών, έντονων συμπτωμάτων ή κλινικής ανησυχίας η αναζήτηση του παθογόνου μπορεί να γίνει με έλεγχο των κοπράνων είτε με καλλιέργεια για συγκεκριμένα παθογόνα είτε με μοριακή μέθοδο που ελέγχει άμεσα και ταυτόχρονα όλα τα συχνότερα παθογόνα που προκαλούν διάρροιες.

Τι πληροφορίες θα σας ζητήσει ο γιατρός σας;

Πότε ξεκίνησε; Τι συμπτώματα έχετε; Πόσες κενώσεις κάνετε την ημέρα; Περιέχουν αίμα, βλέννες ή κάτι άλλο; Τι τροφές καταναλώσατε το τελευταίο 24ώρο πριν την έναρξη; Γνωρίζετε κάποιον άλλον στο περιβάλλον σας που έχει τα ίδια συμπτώματα; Έχετε κατοικίδια; Έχετε ταξιδέψει κάπου πρόσφατα; Έχετε λάβει το τελευταίο τρίμηνο αντιβιοτικά για κάποιο λόγο; Έρχεστε σε επαφή με μικρά παιδιά; Χειρίζεστε τρόφιμα; Αυτές είναι οι κυριότερες ερωτήσεις που θα πρέπει να απαντήσετε στο γιατρό σας ώστε να τον βοηθήσετε να καθορίσει την πιθανή αιτιολογία και την θεραπεία σας.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Καλή ενυδάτωση. Η καλή ενυδάτωση και διατροφή κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου γαστρεντερίτιδας είναι σημαντική για την γρηγορότερη ανάρρωση καθώς προάγει την ανανέωση των κυττάρων του εντέρου που έχουν βλαφθεί κατά την εκδήλωση της νόσου. Η πρόσληψη υγρών θα πρέπει να διατηρηθεί σε ικανοποιητικό επίπεδο συνυπολογίζοντας και την απώλεια υγρών από τους εμέτους και τις διάρροιες. Εάν οι έμετοι εμποδίζουν την πρόσληψη υγρών μπορούν να χορηγηθούν αντιεμετικά. Η διατροφή θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να λαμβάνονται αρκετές θερμίδες αλλά να μην διεγείρουν έντονα την κινητικότητα του εντέρου. Για παράδειγμα θα πρέπει να αποφεύγονται υπερβολικά σακχαρούχα ροφήματα και αεριούχα αναψυκτικά. Ενδοφλέβια χορήγηση υγρών απαιτείται μόνο σε περιπτώσεις υπότασης, αδυναμίας πρόσληψης υγρών από του στόματος ή επιπλοκές. Αντιβιοτικά δεν απαιτούνται στις περισσότερες περιπτώσεις καθώς η νόσος είναι συνήθως αυτοπεριοριζόμενη σύντομα. Σε ενδείξεις σοβαρής νόσου, ανοσοκαταστολή/υποκείμενα νοσήματα ή χαρακτηριστικά που μπορεί να υποδηλώνουν μικροβιακή αιτιολογία ο ιατρός σας μπορεί να επιλέξει να σας χορηγήσει κάποιο αντιβιοτικό για σύντομο χρονικό διάστημα. Τα αντιβιοτικά που συνήθως χρησιμοποιούνται είναι η αζιθρομυκίνη και οι κινολόνες, ενώ αντιβιοτικά όπως η ριφαξυμίνη χρησιμοποιούνται περισσότερο στη διάρροια των ταξιδιωτών. Παράγοντες που επηρεάζουν και μειώνουν την κινητικότητα του εντέρου όπως η λοπεραμίδη θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με πολλή προσοχή και μόνο στις περιπτώσεις που απουσιάζουν συμπτώματα όπως πυρετός και αίμα στα κόπρανα καθώς μπορεί να προδιαθέσουν σε σοβαρές επιπλοκές. Τα προβιοτικά είναι πιθανόν να βοηθήσουν.

Ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα, διάρροια εξ αντιβιοτικών. Λοίμωξη από Clostridium difficile

Μαρία Μέλιου, Παθολόγος Λοιμωξιολόγος, Μάρτιος 2022

Στο έντερο μας υπάρχουν εκατομμύρια βακτήρια που συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του. Αυτά καθιστούν αυτό που ονομάζουμε χλωρίδα. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την χλωρίδα του εντέρου μας. Η λήψη φαρμάκων (κυρίως των αντιβιοτικών αλλά και άλλων), η σίτιση μέσω ρινογαστρικού σωλήνα, η λήψη ειδικών θεραπειών όπως χημειοθεραπείες, οι χειρουργικές επεμβάσεις κλπ. Το clostridium difficile  είναι ένα σπορογόνο βακτήριο (έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί σπόρους δηλαδή).Δεξαμενές του Clostridium difficile στην κοινότητα αποτελούν το έδαφος, το νερό,οι τροφές και τα κατοικίδια κ.α. ενώ αποτελεί και μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας του γαστρεντερικού συστήματος στο 1-3% των υγιών ενηλίκων ενώ στα νεογνά φτάνει το 45%. Τυχαία κατάποση των σπόρων, οδηγεί σε αποικισμό. Ενίοτε όταν υπάρχουν ένας ή περισσότεροι από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη χλωρίδα δίδεται η δυνατότητα στα σπόρια αυτά να βλαστήσουν και να προκαλέσουν νόσο
Πόσο σοβαρή είναι η κολίτιδα από κλωστηρίδιο;
Διάγνωση της λοίμωξης από κλωστηρίδιο
Η διάγνωση της λοίμωξης από Clostridium difficile απαιτεί τα εξής κριτήρια: 1.ύπαρξη άνω των 3 μη σχηματισμένων κενώσεων το 24ωρο ή 2. ακτινολογικές ενδείξεις ειλεού ή 3. τοξικού μεγάκολου και 4. θετικό τεστ για τοξινογόνο στέλεχος του Clostridium difficile ή 5. ενδοσκοπικές ή ιστοπαθολογικές ενδείξεις   ψευδομεμβρανώδους κολίτιδος. Δηλαδή η διάγνωση απαιτεί την ύπαρξη της διάρροιας (ή ειλεού) και απόδειξη της ύπαρξης του κλωστηριδίου. Είτε μέσω της ειδικής εξέτασης ανίχνευσης της τοξίνης σε δείγμα κοπράνων, είτε με μοριακό έλεγχο των κοπράνων είτε με ενδοσκόπηση για εντοπισμό των βλαβών που προκαλεί η λοίμωξη.

Η κλινική εικόνα της λοίμωξης από Clostridium difficile ποικίλλει από ελαφρά διάρροια μέχρι σήψη και τοξικό μεγάκολο (μεγάλη διάταση και φλεγμονή του παχέος εντέρου και πιθανή ρήξη αυτού). Το 20% των ασθενών με σοβαρή λοίμωξη δεν παρουσιάζουν διαρροικό σύνδρομο παρά μόνο διάταση του εντέρου και ειλεό(αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων). Στη βαριά της μορφή μπορεί να έχει θνητότητα ως και 67%.
Πώς εμφανίζεται η ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα
Ο ασθενής ο οποίος συνήθως λαμβάνει ταυτόχρονα ή έχει λάβει στο τελευταίο τρίμηνο αντιβιοτικά παρουσιάζει διάρροιες είτε αιφνίδιας είτε σταδιακής ενάρξεως, συνήθως επιδεινούμενες. Ταυτόχρονα αλλά όχι απαραίτητα μπορεί να εμφανίζει πυρετό, πόνο στην κοιλιά, αποβολή αίματος ή βλέννης με τις κενώσεις ή ακόμα και να παρουσιάζει πλήρη αναστολή αποβολής αερίων και κοπράνων και διάταση της κοιλιάς.

Η αντιμετώπιση της ψευδομεμβρανώδους κολίτιδας

Η αντιμετώπιση της συμπτωματικής λοίμωξης απο Clostridium difficile περιλαμβάνει, την απομόνωση του ασθενούς για την αποφυγή μετάδοσης, διακοπή των ενοχοποιούμενων παραγόντων όπου είναι δυνατον, ενυδάτωση και διόρθωση των πιθανά συνυπάρχουσων ηλεκτρολυτικών διαταραχών, και φαρμακευτική θεραπεία
Η χρήση αντιδιαρροικών και αναλγητικών θα πρέπει να αποφεύγεται καθώς η αντιπερισταλτική τους δράση μπορεί να προκαλέσει τοξικό μεγάκολο

Η φαρμακευτική θεραπεία της ψευδομεμβρανώδους κολίτιδας πρέπει να γίνεται από ειδικό ιατρό.
Σαν αρχική θεραπεία χρησιμοποιούνται ειδικά αντιβιοτικά από του στόματος. Πρώτης γραμμής θεραπεία αποτελεί η βανκομυκίνη και η φινταξομυκίνη που χορηγούνται με ειδική συνταγή. Η μετρονιδαζόλη που χρησιμοποιούταν παλαιότερα πλέον δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για τους ενήλικες. Η δοσολογία, ο χρόνος θεραπείας και η ανάγκη συνδυασμού θεραπειών ή εναλλακτικών θεραπειών εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου και τους παράγοντες του κάθε ασθενούς και εξατομικεύεται από το θεράποντα ιατρό.
Τα προβιοτικά δεν φαίνεται να έχουν ρόλο στη θεραπεία της κολίτιδας από κλωστηρίδιο
Σε περιπτώσεις πολύ βαρειάς νόσου μπορεί να απαιτηθεί ακόμα και χειρουργική παρέμβαση και αφαίρεση τμήματος ή και ολόκληρου του παχέος εντέρου

Πρόληψη της μετάδοσης

Η πρόληψη της μετάδοσης σε άλλους είναι καθοριστικής σημασίας. Το κλωστηρίδιο έχει την ικανότητα να επιζεί στις επιφάνειες ενώ τα ίδια τα σπόρια του είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά.

Κατά τη φροντίδα ασθενών με λοίμωξη από κλωστηρίδιο είναι απαραίτητη η χρήση γαντιών και ιδανικά καλύμματος των ρούχων για αποφυγή μεταφοράς των σπορίων σε άλλους χώρους. Η απλή επάλειψη των χεριών με αντισηπτικά αλκοολούχα διαλύματα δεν είναι επαρκής.

Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό φαίνεται να προστατεύει από τη διασπορά

Υποτροπιάζουσα λοίμωξη

Η ψευδομεμβρανώδης κολίτιδα είναι νόσος που μπορεί να υποτροπιάσει και πολλοί ασθενείς κάνουν συχνές υποτροπές   Ως υποτροπή νοείται η πλήρης ύφεση με την αρχική θεραπεία και επανεμφάνιση εντός δύο μηνών  
Η αντιμετώπιση των υποτροπών περιλαμβάνει χορήγηση των αντιβιοτικών που δίδονται και στην αρχική θεραπεία, με πρώτη επιλογή τη φινταξομυκίνη. Ανάλογως την περίπτωση του ασθενούς μπορεί να χορηγηθεί βανομυκίνη σε σταδιακά μειούμενη δόση επί μακρόν ή ακόμα και χημειοπροφύλαξη, δηλαδή χορήγηση μικρής δόσης βανκομυκίνης για όσο διάστημα υπάρχει παράγοντας κινδύνου( πχ χημειοθεραπεία). Νεότερες θεραπείες περιλαμβάνουν τη χορήγηση μονοκλωνικών αντισωμάτων ειδικών έναντι της τοξίνης που παράγεται από το κλωστηρίδιο.
Η μεταμόσχευση κοπράνων
Όσο παράξενο και αν ακούγεται σε κάποιους η «μεταμόσχευση» κοπράνων από υγιείς δότες έχει δοκιμαστεί με επιτυχία σε κάποιες μελέτες. Φυσικά το κόπρανα δεν χορηγούνται στην κανονική τους μορφή αλλά μετά από ειδική επεξεργασία και χορηγούνται είτε με απευθείας έγχυση στο έντερο μέσω κολονοσκόπησης είτε από τους στόματος. Η διαδικασία αυτή δεν αφορά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς. Η λογική πίσω από αυτή τη διαδικασία είναι η αποκατάσταση της διαταραγμένης χλωρίδας με φυσιολογική. Η επιτυχία της μεθόδου στις ανεπίπλεκτες περιπτώσεις υποτροπών αγγίζει το 70-90% σε μελέτες.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον HIV

Ουρολοίμωξη. Τι είναι; Πώς δημιουργείται; Ποια η σημασία της ασυμπτωματικής βακτηριουρίας; Υπάρχουν λύσεις στις υποτροπές;

Σύφιλη. Είναι μια νόσος του παρελθόντος; Ποιοι κινδυνεύουν;Πώς μεταδίδεται; Υπάρχει θεραπεία;

Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών

Οι πληροφορίες που περιέχονται στην ιστοσελίδα αποσκοπούν στη γενική ενημέρωση των χρηστών και δεν αποτελούν παροχή ιατρικών συμβουλών. Οι χρήστες και επισκέπτες της ιστοσελίδας φέρουν αποκλειστικά την ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων που τυχόν βασίσουν στο περιεχόμενο της παρούσας ιστοσελίδας ή στις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτήν.

Οι επισκέπτες του ιστότοπου δεν έχουν δικαίωμα αντιγραφής, αναπαραγωγής, αναδημοσίευσης, πώλησης, διανομής ή εκμετάλλευσης με οποιονδήποτε τρόπο περιεχομένου ή τμημάτων της σελίδας, εκτός αν έχει χορηγηθεί εγγράφως ειδική άδεια από τον κάτοχο της σελίδας